www.steTUSkop.com ; TIP ve TUS'un MERKEZi ! Doğruların TEK Adresi !

Geri git   www.steTUSkop.com ; TIP ve TUS'un MERKEZi ! Doğruların TEK Adresi ! > PARAMEDİKAL DÜNYA > Sosyal Hayatımız > Halk İçin Sağlık Rehberi

1682 (0 Kayıtlı Ve 1682 Misafir Üye Bulunmaktadır.)
Anasayfa İletişim TUS Güncel TUS Dersaneleri TUS Hazırlık Yabancı Dil ve TUS Mecburi Hizmet YDUS Tus Rehberi DUS
Cevapla
 
Seçenekler Stil
Alt 05-12-2010, 16:57   #1
Deyrulzafaran
Sadece Üye
 
Üyelik tarihi: 15.12.09
Mesajlar: 23
Tecrübe Puanı: 0
Deyrulzafaran will become famous soon enough
Standart Radyasyon ve Sağlık

Radyasyon ve Sağlık
Dr. Alâeddin Hekim

Çevre, sağlığımıza tesir eden çok sayıda faydalı unsurun yanında, zarar verebilecek faktörler de barındırır. Bunların bir kısmının farkında olduğumuz hâlde, bazılarının hiç farkında olmayabiliriz. Gözle göremediğimiz, ancak sağlığımıza değişik şekillerde tesir eden faktörlerden biri radyasyondur. Radyasyon, enerjinin parçacıklar hâlinde yayılmasıdır. Atomdaki nötronların proton sayısından fazla olması neticesi ortaya çıkan kararsızlık hâli, atom yapısını radyoaktif duruma getirir ve çevresine alfa, beta, gamma ışınları yayılır. İşte, bu ışınlar radyasyondur.1

Günlük hayatta güneş ve kaplıca gibi kaynaklardan gelen (ültraviyole, x, kızılötesi ışınlar, normal ışınlar, mikrodalgalar ve radyo dalgaları vs.) tabiî radyasyonlar yanında, teknolojik gelişmelerin neticesinde oluşan sun'î (bilgisayar, cep telefonları, röntgen ışınları vs.) radyasyonlar da bizlere tesir eder. Kâinattaki her şey gibi radyasyon da bir hikmete binaen yaratılmıştır. Normal hayatımızın bir parçası olan radyasyon, tahammül edilebilir dozda kalmak şartı ile zararsız ve belki de gereklidir, hattâ bazı durumlarda şifa vesilesidir. Kaplıca sularının radyoaktif tesirlerinden belli bir ölçü içerisinde tedavi ve rehabilitasyon için faydalanırız. Bu hususiyetleri ile kaplıcadaki radyasyonun romatizmal bazı hastalıklara ve strese olumlu tesirde bulunduğu bildirilmektedir.2 Ayrıca, nükleer tıpta bilhassa tümör kitlelerini küçültmek, böylece hem tedavi hem de tümörün yaptığı basıyı, verdiği ağrıyı azalmak şeklinde faydası vardır. Bazı tümörlerde ise radyoaktif maddelerin kendisi, tedavi edici tesire sahip kılınmıştır. Bu yönü ile radyasyon bize Yüce Yaratıcı'nın büyük bir lütfu ve nimetidir. Ancak radyasyon yüksek nispetlerde olduğu zaman çevre kirliliğinin bir parçası durumuna dönüşür ve zarar vermeye başlar. Gıdalarla ve suyla alındığında veya kaynaktan yayılan ışınlara doğrudan maruz kalındığında insan vücudundaki radyasyon istenmeyen seviyelere çıkabilir.

Yüksek radyasyonun tesirleri, akut ve kronik olarak gruplandırılabilir. Atom bombaları veya nükleer patlamalarla ortaya çıkan yüksek dozdaki radyasyona maruz kalma durumlarında; akut radyasyon sendromu, radyasyon yanıkları ve ölümler oluşabilir. Geçmişte Japonya'nın Hiroşima ve Nagazaki şehirlerine atılan (1945) bombaların tesiri ile yüz binlerce kişinin ölmesi, ayrıca yakın geçmişte Rusya'daki Çernobil Nükleer Santrali'nin patlamasıyla (1986) yaşanan ölüm ve sakatlıklar bu hususa iyi birer örnektir. Çernobil Nükleer Santrali'nin patlaması neticesinde yayılan radyasyonun atom bombasınınkinden çok daha yüksek olduğu bildirilmektedir.

Radyasyonun kronik tesirleri ise, daha düşük doza uzun süre maruz kalmayla ortaya çıkar. Bu durumda dokulardaki kimyevî moleküller ve hücrelerdeki genetik yapı zarar görür. Zararın sebebi ya doğrudan hücre içi molekülleri parçalaması veya serbest oksijen radikalleri ortaya çıkararak DNA zincirinde kırılmalar meydana getirmesidir. Bu tesirler bilhassa hızlı bölünen yumurtalık, testis, kan yapıcı sistemler ve mide-bağırsak dokularında daha fazla görülür. Vücut radyasyona çok geniş bir seviyede maruz kalırsa zatürre, radyasyon hastalığı, ciltte kızarıklık, akciğer dokusunun bozulması, keratoz (cildin kalınlaşması ile ilerleyen bir hastalık) veya kısırlık meydana gelir. Sadece bazı bölgelerin radyasyona maruz kalmasıyla ise lösemi (kan kanseri) ve diğer kanserler ortaya çıkabilir. Genetik yapıya tesir eden radyasyonun yaptığı tahribat diğer nesillere aktarılabilir.3

Güneş ışınlarının vücutta D vitamini sentezlenmesi ve kemikleri güçlendirmesi gibi faydalı tesirleri bilinmektedir. Ancak bu tesirleri abartarak güneşte çok fazla kalma, bazı cilt hastalıklarına (aktinik keratoz, cildin erken yaşlanması) hattâ cilt kanserlerine (melanom vs.) ve cilt dışı başka hastalıklara (katarakt, bağışıklık sisteminin zayıflaması) sebep olabilir.2

Hastalıkların teşhisi için her türlü radyoaktif madde kullanılarak çekilen filmlerde insanlar yoğun bir radyasyona maruz kalır. Bu konuya özellikle hamileler dikkat etmelidir. Kazara röntgen çekilen anne adaylarını hemen telaşa sokmak da gereksizdir. Yapılması gereken şey alınan dozun hesap edilmesi ve tehlikeli sınırda olup olmadığının belirlenmesidir. Hamileliğin 8–15. haftalarında risk en yüksektir ve 10.000 mrad. radyasyon alanlarda doğacak çocukta zekâ geriliği veya küçük kafatası durumu % 4 nispetindedir. Radyasyon miktarı 150.000 mrad. ise söz konusu riskler % 60 gibi yüksek bir seviyeye çıkar. Bu dozlar, günlük röntgen incelemelerindeki dozların çok üstündedir. Meselâ, ilâçlı böbrek filminde 686–1400 mrad. radyasyon alınır. Bu sebepten tek bir defa yapıldığında anne karnındaki bebeği tehlikeye sokacak radyolojik incelemelerin tehlikesi çok azdır. Daha fazla radyasyon veren sintigrafi, bilgisayarlı tomografi (BT) gibi incelemelerde de tetkik çok gerekli ise mutlaka radyoloji uzmanının görüşü alınmalıdır.4 Ancak yine de en iyisi hamilelerin hiç radyasyona maruz kalmamalarıdır.

Günlük hayatta çok kullanılan ve radyasyon yayan cihazların tesirlerine dikkat çekmekte fayda vardır. Bunlar arasında yer alan bilgisayarların günlük kullanımları belli bir süre ile kısıtlanmalı, az radyasyon yayan LCD tipi monitörler tercih edilmelidir. Pek çok bilgisayarın bir arada olduğu yerlerde uzun süre kalınmamalı, bu cihazlar daha çok eğitim ve ilim için belli sürede kullanılmalıdır.

Günlük hayatımızda alacağımız bazı tedbirlerle vücutta biriken fazla miktardaki radyasyonun zararlı tesirlerini azaltmak mümkün olabilir. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz:

1-Fosfor ihtiva eden gıdaların (süt, yoğurt vs.) her gün belli miktarlarda tüketilmesi ve bu yolla serbest radyoaktif parçacıkların zararsız bileşiklere dönüştürülmesi,
2- B grubu vitaminler ve potasyum ihtiva eden gıdaların alınması (yeşil sebze, meyve, kavun, karpuz),
3-Temiz çevresi olan sakin yerlerde oturmak ve bol oksijenli, açık havada sportif faaliyetler yapmak,
4-Sık duş almak,
5-Radyasyon yayan cihazları kullanırken koruyucu tedbirler almak ve sürelerini azaltmak.

Radyasyona uzun süre ve fazla miktarda maruz kalmaktan kaçınılmalı, üretilen her cihazın radyasyon yayma kapasitesi incelenmeli ve insan sağlığını bozmayacak şekilde kullanma prensipleri belirlenmelidir. Radyasyon yayan tesisler mümkün olduğunca yerleşim yerlerinden uzakta ve gerekli tedbirler alınarak kurulmalıdır. Sağlığımız bize verilmiş bir emanettir ve bu emanetin en iyi şekilde korunması konusunda da hem fert, hem de toplum olarak üzerimize düşenleri yapmalıyız.
Sızıntı
Dipnotlar
T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Dokümanı http://www.cevreorman.gov.tr
Ekici M, Aksoy B, 2001 Ültraviyole Radyasyon Teknik Rapor (Eylül 2001) DMİ Genel Müd. ANKARA
Hakan Yaren, Turan Karayılanoğlu, Radyasyon ve İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni 2005:4(4) 199-208
Röntgen Işınlarının Gebelik Üzerine Etkileri http://gebelik.org
Deyrulzafaran isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla

     

Alt 05-12-2010, 21:44   #2
drblood
Popüler Üye
 
drblood - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 23.11.09
Mesajlar: 1.981
Tecrübe Puanı: 553
drblood has a reputation beyond reputedrblood has a reputation beyond reputedrblood has a reputation beyond reputedrblood has a reputation beyond reputedrblood has a reputation beyond reputedrblood has a reputation beyond reputedrblood has a reputation beyond reputedrblood has a reputation beyond reputedrblood has a reputation beyond reputedrblood has a reputation beyond reputedrblood has a reputation beyond repute
Standart

başta beni ve herkesi ilgilendiren bi konu ...
teşekkürler ...
drblood isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 01-02-2018, 07:03   #3
Kayıtsız Üye
Guest
 
Mesajlar: n/a
Standart

Alıntı:
Kayıtsız Üye´isimli üyeden Alıntı Mesajı göster
Radyoloji Uzmanlarının Çalışma Esasları Hk.
Mevzuat Kanun Yönetmelik Yönerge


Bilindiği üzere radyoloji uzmanlarından bazıları A1 Rol ve A1 Dal rolünde hizmet veren sağlık tesislerinde girişimsel radyoloji işlemi yapmaktalar, bunların dışında kalanlar ise Ultrasonografi çekilmesi, bilgisayarlı tomografi raporlama, manyetik rezonans raporlama, mamografi raporlama ve diğer grafileri raporlama şeklinde çalışmaktadırlar. Ancak bununla birlikte her radyoloji uzmanı şua izni kullanmak istemekte ve fiili hizmet süresi zammından faydalanma talebinde bulunmaktadır. Radyoloji uzmanlarının fazla mesaisi de bu durumdan dolayı sorun oluşturmaktadır.
Temelde yatan problem kişinin radyoloji (radyasyon) görevlisi kimliğini yersiz kullanmasından çıkmaktadır şöyle ki; Özellikle radyoloji uzmanlarının çoğunluğu radyasyon çalışanı yada görevlisi tanımını unvana bağlayıp ve hatta radyoloji uzmanını özellikle tarif eden bir mevzuattan bahisle radyoloji uzmanı unvanını kazanması ile radyasyon çalışanı kimliğine dahil olmuş gibi düşünmekteler oysa mevzuatımızda unvanla bağlantılı bir tanımlama ile ayrıcalık olmayıp aksine 3153 sayılı kanuna 5947 sayılı kanunun 9 uncu maddesi ile eklenen - Ek 1 inci maddesinde “İyonlaştırıcı radyasyonla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı yerler ile bu iş veya işlemlerde çalışan personelin haftalık çalışma süresi 35 saattir…” denilmek suretiyle unvana bakılmaksızın personel olarak tariflemiştir ve yine 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 102. Maddesinin son paragrafında “Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilaveten bir aylık sağlık izni verilir.” denilmektedir, diğer taraftan Fiili hizmet süresi zammı ile ilgili olarak ise 5510 sayılı kanunun 40. Maddesinin 2.fıkrasının 11. bendinde “Radyoaktif ve Doğal ve yapay radyoaktif, radyoiyonizan maddelerle veya bütün diğer korpüsküler emanasyon kaynakları yapılan işler ile yapılan işlerde çalışanlar” denilmekte olup ayrıca anılan maddede bu işlerde çalışanlar “ işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır.” denilmek suretiyle fiilen bu işleri yapması gerektiğini hüküm altına almıştır.
Radyoloji iş ve işlemlerini tanımlayan ve belirli hakları veren kanunlarımızda radyoloji uzmanı için ayrıcalık tanınmamış ve bu ayrıcalıklardan faydalanmak için ise belli şartlar koymuştur.
Diğer taraftan vesair mevzuata bakıldığında Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinin 4. Maddesinin h fıkrasında radyasyon görevlisi şöyle tanımlanmıştır “Radyasyon Görevlisi; radyasyon kaynağı ile yürütülen faaliyetlerden dolayı görevi gereği, bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde toplum üyesi kişiler için belirtilen doz sınırlarının üzerinde radyasyona maruz kalma olasılığı olan kişiyi” ve yine radyasyon güvenliği tüzüğünün 2. Maddesinin k fıkrasında ise “ Radyasyon görevlisi, sürekli olarak denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla çalışan kişidir.
Denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla geçici olarak veya ara sıra çalışan kişiler radyasyon görevlisi sayılmazlar.” ifadelerine yer verilmiştir.
Hali hazırda mevcut mevzuat kapsamında radyasyon görevlisi olarak (yılda 1 msv doz alma ihtimali olan, mesleği gereği radyasyonlu alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla daimi suretle çalışan kişi) çalışan personel;
- haftalık azami 35 saat çalıştırılabilmekte
-Yılda bir aya kadar şua izni kullanmakta
-Her yıl 90 güne kadar fiili hizmet zammı süresinden faydalanmaktadır.

Sahanın işleyişindeki problem üçe ayrılmaktadır
Birincisi; radyoloji uzmanlarının radyasyon görevlisi olup olmadığı,
İkincisi; radyasyon görevlisi olsa da fazladan çalışma yaptığı sürede radyasyon işi yapmamak üzere fazla çalıştırılabilir mi? (gündüz 7 saat radyolojide radyasyon ile çalışan radyoloji uzmanı gece usg çekebilir mi?)

Yukarıda zikredilen mevzuatta radyoloji uzmanı tahdit şeklinde sayılmamış olup yapılan yer ve iş olarak çerçeve çizilmiştir. Radyoloji uzmanı radyasyonlu cihazlar veya radyasyon ortamında çalıştı ise radyasyon görevlisidir, bu cihazlarla ve bu ortamda çalışmadı ise radyasyon görevlisi değildir.

Üçüncüsü ve en önemlisi: Ancak radyasyonla çalışmamasına rağmen mahkeme yoluyla kazanım elde edenler olmakta şöyle ki; radyoloji uzmanlarının çalışma çizelgesi düzenlenirken örneğin Direkt Grafi raporlaması yapan radyoloji uzmanının çalıştığı yer Direkt Grafi, Tomografi raporlaması yapan radyoloji uzmanının çalışma cetvelinde çalıştığı yer Tomografi, acil Tomografi, Multislice BT vd isimler olarak belirlendiğinde kişi sonraki mahkeme sürecinde bu çalışma çizelgeleri üzerinden rahatlıkla kazanım elde etmektedir, burada dikkat edilmesi gereken radyoloji uzmanının fiilen yaptığı işi tanımlamak gerekir. Aslında sahada pratik hayatta yapılan iş büyük çoğunlukla radyasyon görevi tanımına girmeyen rapor okumadır, az bir kısmı ise radyasyon görevliliği tanımı içindedir.

Netice olarak bilgisayarlı tomografi örneği üzerinden gidildiğinde;
 Hangi radyoloji uzmanları fazla çalışabilir? hangileri çalışamaz?
Radyoloji uzmanı Direkt grafi, bilgisayarlı tomografi, skopi, anjiografi vb radyasyon yayan cihazlar ile çalışıyor ise haftalık en çok 35 saat çalışabilir ve bu çalışmasını idare isterse günler bazında istediği gibi ayarlayabilir. (gece veya gündüz ya da vardiya şeklinde) Ancak bu kişiler radyasyonla alakasız dahi olsa örneğin rapor okuma veya USG çekimi gibi işleri anılan 35 saatlik dilim haricinde yapamayacağından fazla mesai uygulanamaz fakat ihtiyaç hissedilmesi durumunda icaba çağrılır icapta bilfiil radyasyonla geçirdiği süre anılan 35 saatten düşülür. Bu çalışan şua izni kullanmalı ve hak ettiği kadar fiili hizmet süresi zammından faydalandırılmalıdır.
Radyoloji uzmanı yukarıda sayılan işlerde fiilen çalışmayıp ancak buralarda üretilen grafilere, filmlere bu alanların dışında bir mekanda raporlama yapıyor ise veya manyetik rezonans çekimi yada raporlaması yahut ultrasonografi çekimi yapıyorsa bu radyoloji uzmanı ek olarak fazla çalışma yapabilir/yaptırılabilir fazla çalışmasında da ancak bu paragrafta sayılan işleri yapabilir. Fakat şua izni kullanamaz ve fiili hizmet süresi zammından faydalanamaz. Sahaya baktığımızda çalışma listelerinde üstte detaylı anlatılan yanlış yer ve görev isimlendirmelerinden dolayı büyük yanlışlık yapılmaktadır. Çalışma listelerinde yer ve görev tanımları radyasyon görevlisi olup olmadığını belirleyecek şekilde düzenlenmelidir

Çalışma listeleri incelendiğinde Radyasyon görevlisi olmayıp o alanda rapor okuma görevi icra ettiği halde Çalışma listelerinde yer ve görev tanımları doğru yapılmadığı için klinik sorumlusu ve başhekim onaylı belge ile mahkeme karşısında ve özlük hakkı olarak kazanım elde etmektedirler.

 MR konusunda ise çekimde çalışsa bile şua izni hakkı yoktur, ancak ekteki çalışma listesinde görülebileceği gibi yanına direkt grafi çalışma alanı usulen eklenerek mahkeme karşısında müktesep hak oluşturulmaktadır.

 Radyoloji uzmanının gece çalışması
Radyolojide çalışanlara gece çalışma yasağı tariflenmemiştir fakat, 6.5.1939 tarih ve 4201 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Radyoloji, Radyom Ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname nin 22. Maddesinde “Hastahanelerde, röntgen ve radyom ile tam müddetle (günde 5 saat) çalışan kimseler, hastahanenin başka işlerinde kullanılamaz. Bunlara gece uykularını ihlal edecek iş verilmemelidir” ifadelerine yer verilmiştir.3153 sayılı kanuna ek 31 madde eklenmeden önce geçerli olan bu madde mesaisi biten kişinin(günde beş saat çalışan) fazla çalışamayacağı ve bu gibi çalışanın çalıştığı yani mesaisini tamamladığı gün içerisinde gece uykularından bahsedilmektedir başka bir mevzuatta gece mesaisi yaptırılamayacağı hükmü de mevcut değildir.
Ayrıca radyoloji uzmanları unvan olarak sayılmış ama bir ayrıcalık verilmemiştir, anılan bu tüzüğün 24. Maddesinde “Bu gibi müesseselerde, her röntgen mütehassısının veya röntgen ve radyom ile iştigal eden kimsenin senede dört hafta muntazaman devamlı tatil yapması mecburidir.” İfadelerinde yer almaktadır.
 Radyoloji uzmanlarının tele radyoloji uygulamasında görev alması;
Mesai olarak düşünülmeyip(uzaktan çalışma mevzuatımızda tanımlanmadığından) tetkik başına hesaplama düşünüldüğünden zaman ve mekan hesaba katılmamalı o nedenle radyasyon görevlisi veya radyasyon görevlisi olmayan kişilerinde bu işi de görev almasının sakıncalı olmayacağı düşünülmektedir.

Radyasyonla Çalışma Alanları

Radyasyon ile çalışmak denildiğinde mevzuatımızda iki alan söz konusu olmaktadır bunlardan birincisi denetimli, ikincisi ise gözetimli alanlardır. Evvela ve öncelikle bir alana radyasyon alanı diyebilmek için maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSv değerini geçme ihtimali olan alan niteliğinde olmalıdır ve bununla birlikte bu alanlar yukarıda zikredildiği şekilde ikiye ayrılmıştır, Denetimli alanlar; daha net ve anlaşılabilir olması için radyolojiden bir örnekle izah edilirse eğer tomografinin çekildiği oda veya direkt grafinin çekildiği oda şeklinde tariflenebilir yada TAEK tarafından ruhsatlanan kısım olarak da çerçeve çizilebilir. Gözetimli alanlar ise; tomografi çekimlerinin yapıldığı yerin hemen yanı yani tomografi çekimi yapılacak hastanın beklediği bitişik koridor, Direkt grafi için grafi odasının bitişiğinde bulunan bekleme koridorudur ancak bu değerler aşağıda verilen mevzuatta da anlatıldığı üzere her hastane için farklı olabilir şöyleki ; az çekim yapılan veya zırhlaması çok iyi yapılan bir ünitenin komuşuluğunda bulunan alan gözetimli alan olmayabilir başka bir deyişle 1 mSv in 1/20 sine dahi ulaşma olasılığı olmayan bir alan ise bu alan radyasyon alanı değildir.

Radyasyon alanları Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde şöyle tariflenmiştir,

Radyasyon alanlarının sınıflandırılması
Madde 15 - Maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSv değerini geçme olasılığı bulunan alanlar radyasyon alanı olarak nitelendirilir ve radyasyon alanları radyasyon düzeylerine göre aşağıdakişekilde sınıflandırılır:
a) Denetimli Alanlar: Radyasyon görevlilerinin giriş ve çıkışlarının özel denetime,çalışmalarının (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) radyasyondan korunma bakımından özelkurallara bağlı olduğu ve görevi gereği radyasyon ile çalışan kişilerin ardışık beş yılın ortalama yıllık doz sınırlarının 3/10’undan fazla radyasyon dozuna maruz kalabilecekleri alanlardır.
Denetimli alanların girişlerinde ve bu alanlarda aşağıda belirtilen radyasyon uyarı levhaları bulunması zorunludur:
1) Radyasyon alanı olduğunu gösteren temel radyasyon simgeleri (Ek-3),
2) Radyasyona maruz kalma tehlikesinin büyüklüğünü ve özelliklerini anlaşılabilir şekilde göstermek üzere gerekli bilgi, simge ve renkleri taşıyan işaretler,
3) Denetimli alanlar içinde radyasyon ve bulaşma tehlikesi bulunan bölgelerde geçirilecek sürenin sınırlandırılması ile koruyucu giysi ve araçlar kullanılması gerekliliğini gösteren uyarı işaretleri.
b) Gözetimli Alanlar: Radyasyon görevlileri için yıllık doz sınırlarının 1/20’sinin aşılma olasılığı olup, 3/10’unun aşılması beklenmeyen, kişisel doz ölçümünü gerektirmeyen fakat çevresel radyasyonun izlenmesini gerektiren alanlardır.
Görüldüğü üzere Radyasyon alanları radyasyon görevlilerinin alabileceği yıllık doz sınırları ile ölçülerek belirlenmiş ve buna göre de kategorize edilmiştir, ancak risksiz bir alan radyasyon alanı olarak belirtilmemiştir.
Diğer taraftan daimi çalışma veya ara sıra çalışma mevzusuna gelindiğinde; radyasyon güvenliği tüzüğünün 2. Maddesinin k fıkrasında ise “ Radyasyon görevlisi, sürekli olarak denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla çalışan kişidir.
Denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla geçici olarak veya ara sıra çalışan kişiler radyasyon görevlisi sayılmazlar.” İfadelerine yer verilmiştir.
Netice olarak; Radyasyon görevlisi, cihazı kullanan kişi olabileceği gibi yukarıda izah edilen alanlarda çalışan ve yılda 1 mSv radyasyona maruz kalma olasılığı bulunan çalışandır, bu çalışan hizmetli, teknisyen veya hekim yada radyoloji uzmanı olabilir.
Radyoloji uzmanları açıklandığı üzere bu alanların dışında raporlama yapması gerekir, ancak ara sıra radyoloji ünitesindeki denetimli alanlarda bulunan cihazların monitöründen bakılarak verilen hizmet sonucunda radyasyon görevlisi olmayı Radyasyon Güvenliği Tüzüğünün 2 k maddesi olanaklı kılmamaktadır. Başka bir deyişle böyle çalışılsa da ara sıra radyasyona maruz kalmak radyasyon görevlisi olmak için yeterli olmamaktadır.

radyasyon güvenliği yönetmeliği son hali
radyasyon çalışanları yönetmeliği
radyasyon çalışma saatleri
radyasyon uzmanları çalışanları emeklilik
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyonun kullanım alanları nelerdir
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyoloji güvenliği talimatı
radyasyon güvenliği yönetmeliği son hali
radyasyon çalışanları yönetmeliği
radyasyon çalışma saatleri
radyasyon çalışanları emeklilik
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyonun kullanım alanları nelerdir
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyasyon güvenliği talimatı
İLGİLİ ARAMALAR
radyoloji fazla mesai mahkeme kararı
radyoloji teknisyeni nöbet yönetmeliği
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2017
radyoloji çalışma saatleri 2017
radyoloji fazla mesai hesaplama
sağlık bakanlığı radyoloji yönetmeliği
röntgen teknisyeni 5 saat
3153 sayılı radyoloji kanunu
radyoloji fazla mesai hesaplama
radyoloji çalışma saatleri 2018
radyoloji teknisyeni nöbet yönetmeliği
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2018
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2017
sağlık bakanlığı radyoloji yönetmeliği
radyoloji teknikeri fazla mesai ücreti
3153 sayılı radyoloji kanunu
İLGİLİ ARAMALAR
3153 sayılı kanun son hali
3153 sayılı kanun ek 1 maddesi
3153 sayılı kanun tüzüğü
radyoloji, radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında nizamname
3153 sayılı kanun uyarınca çıkarılan radyoloji radyom ve elektrikle tedavi
3153 radyoloji kanunu ve radyasyon güvenliği yönetmeliği
radyoloji çalışma saatleri 2018
992 sayılı kanun
radyasyon güvenliği yönetmeliği 2018
radyasyon güvenliği yönetmeliği 2017
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyasyon güvenliği tüzüğü
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyon güvenliği yönetmeliği pdf
sağlık bakanlığı radyasyon çalışanı sağlık raporu ek-1 form
sağlık bakanlığı radyasyon çalışanı sağlık raporu formu
3153 sayılı kanun ek 1 maddesi
3153 sayılı kanun uyarınca çıkarılan radyoloji radyom ve elektrikle tedavi
3153 radyoloji kanunu ve radyasyon güvenliği yönetmeliği
radyoloji, radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında nizamname
3153 sayılı tüzük
3153 sayılı radyoloji radyom ve elektrikle tedavi ve diğer fizyoterapi müesseseleri hakkında kanun
radyoloji çalışma saatleri 2018
radyoloji radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında tüzük pdf

röntgen teknisyeni fiili hizmet zammı hesaplama
fiili hizmet zammı hesaplama programı
32a sigorta ne demek
bayan röntgen teknisyeni
fiili hizmet zammı dilekçe örneği
radyoloji teknikeri emeklilik 2018
röntgen teknisyeni emeklilik yaşı hesaplama
radyasyon çalışanları yönetmeliği
şua izni kaç ayda hak edilir
şua izni ilk 6 ay danıştay
şua izni dilekçe örneği
aday memur şua izni kullanabilir mi
şua izni yargıtay kararı
şua izni 2018
şua izni zamanaşımı
Tesekkurler
  Konuyu düzenle/Sil Alıntı ile Cevapla
Alt 01-02-2018, 07:05   #4
Kayıtsız Üye
Guest
 
Mesajlar: n/a
Standart

Alıntı:
Kayıtsız Üye´isimli üyeden Alıntı Mesajı göster
Radyoloji Uzmanlarının Çalışma Esasları Hk.
Mevzuat Kanun Yönetmelik Yönerge


Bilindiği üzere radyoloji uzmanlarından bazıları A1 Rol ve A1 Dal rolünde hizmet veren sağlık tesislerinde girişimsel radyoloji işlemi yapmaktalar, bunların dışında kalanlar ise Ultrasonografi çekilmesi, bilgisayarlı tomografi raporlama, manyetik rezonans raporlama, mamografi raporlama ve diğer grafileri raporlama şeklinde çalışmaktadırlar. Ancak bununla birlikte her radyoloji uzmanı şua izni kullanmak istemekte ve fiili hizmet süresi zammından faydalanma talebinde bulunmaktadır. Radyoloji uzmanlarının fazla mesaisi de bu durumdan dolayı sorun oluşturmaktadır.
Temelde yatan problem kişinin radyoloji (radyasyon) görevlisi kimliğini yersiz kullanmasından çıkmaktadır şöyle ki; Özellikle radyoloji uzmanlarının çoğunluğu radyasyon çalışanı yada görevlisi tanımını unvana bağlayıp ve hatta radyoloji uzmanını özellikle tarif eden bir mevzuattan bahisle radyoloji uzmanı unvanını kazanması ile radyasyon çalışanı kimliğine dahil olmuş gibi düşünmekteler oysa mevzuatımızda unvanla bağlantılı bir tanımlama ile ayrıcalık olmayıp aksine 3153 sayılı kanuna 5947 sayılı kanunun 9 uncu maddesi ile eklenen - Ek 1 inci maddesinde “İyonlaştırıcı radyasyonla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı yerler ile bu iş veya işlemlerde çalışan personelin haftalık çalışma süresi 35 saattir…” denilmek suretiyle unvana bakılmaksızın personel olarak tariflemiştir ve yine 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 102. Maddesinin son paragrafında “Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilaveten bir aylık sağlık izni verilir.” denilmektedir, diğer taraftan Fiili hizmet süresi zammı ile ilgili olarak ise 5510 sayılı kanunun 40. Maddesinin 2.fıkrasının 11. bendinde “Radyoaktif ve Doğal ve yapay radyoaktif, radyoiyonizan maddelerle veya bütün diğer korpüsküler emanasyon kaynakları yapılan işler ile yapılan işlerde çalışanlar” denilmekte olup ayrıca anılan maddede bu işlerde çalışanlar “ işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır.” denilmek suretiyle fiilen bu işleri yapması gerektiğini hüküm altına almıştır.
Radyoloji iş ve işlemlerini tanımlayan ve belirli hakları veren kanunlarımızda radyoloji uzmanı için ayrıcalık tanınmamış ve bu ayrıcalıklardan faydalanmak için ise belli şartlar koymuştur.
Diğer taraftan vesair mevzuata bakıldığında Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinin 4. Maddesinin h fıkrasında radyasyon görevlisi şöyle tanımlanmıştır “Radyasyon Görevlisi; radyasyon kaynağı ile yürütülen faaliyetlerden dolayı görevi gereği, bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde toplum üyesi kişiler için belirtilen doz sınırlarının üzerinde radyasyona maruz kalma olasılığı olan kişiyi” ve yine radyasyon güvenliği tüzüğünün 2. Maddesinin k fıkrasında ise “ Radyasyon görevlisi, sürekli olarak denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla çalışan kişidir.
Denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla geçici olarak veya ara sıra çalışan kişiler radyasyon görevlisi sayılmazlar.” ifadelerine yer verilmiştir.
Hali hazırda mevcut mevzuat kapsamında radyasyon görevlisi olarak (yılda 1 msv doz alma ihtimali olan, mesleği gereği radyasyonlu alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla daimi suretle çalışan kişi) çalışan personel;
- haftalık azami 35 saat çalıştırılabilmekte
-Yılda bir aya kadar şua izni kullanmakta
-Her yıl 90 güne kadar fiili hizmet zammı süresinden faydalanmaktadır.

Sahanın işleyişindeki problem üçe ayrılmaktadır
Birincisi; radyoloji uzmanlarının radyasyon görevlisi olup olmadığı,
İkincisi; radyasyon görevlisi olsa da fazladan çalışma yaptığı sürede radyasyon işi yapmamak üzere fazla çalıştırılabilir mi? (gündüz 7 saat radyolojide radyasyon ile çalışan radyoloji uzmanı gece usg çekebilir mi?)

Yukarıda zikredilen mevzuatta radyoloji uzmanı tahdit şeklinde sayılmamış olup yapılan yer ve iş olarak çerçeve çizilmiştir. Radyoloji uzmanı radyasyonlu cihazlar veya radyasyon ortamında çalıştı ise radyasyon görevlisidir, bu cihazlarla ve bu ortamda çalışmadı ise radyasyon görevlisi değildir.

Üçüncüsü ve en önemlisi: Ancak radyasyonla çalışmamasına rağmen mahkeme yoluyla kazanım elde edenler olmakta şöyle ki; radyoloji uzmanlarının çalışma çizelgesi düzenlenirken örneğin Direkt Grafi raporlaması yapan radyoloji uzmanının çalıştığı yer Direkt Grafi, Tomografi raporlaması yapan radyoloji uzmanının çalışma cetvelinde çalıştığı yer Tomografi, acil Tomografi, Multislice BT vd isimler olarak belirlendiğinde kişi sonraki mahkeme sürecinde bu çalışma çizelgeleri üzerinden rahatlıkla kazanım elde etmektedir, burada dikkat edilmesi gereken radyoloji uzmanının fiilen yaptığı işi tanımlamak gerekir. Aslında sahada pratik hayatta yapılan iş büyük çoğunlukla radyasyon görevi tanımına girmeyen rapor okumadır, az bir kısmı ise radyasyon görevliliği tanımı içindedir.

Netice olarak bilgisayarlı tomografi örneği üzerinden gidildiğinde;
 Hangi radyoloji uzmanları fazla çalışabilir? hangileri çalışamaz?
Radyoloji uzmanı Direkt grafi, bilgisayarlı tomografi, skopi, anjiografi vb radyasyon yayan cihazlar ile çalışıyor ise haftalık en çok 35 saat çalışabilir ve bu çalışmasını idare isterse günler bazında istediği gibi ayarlayabilir. (gece veya gündüz ya da vardiya şeklinde) Ancak bu kişiler radyasyonla alakasız dahi olsa örneğin rapor okuma veya USG çekimi gibi işleri anılan 35 saatlik dilim haricinde yapamayacağından fazla mesai uygulanamaz fakat ihtiyaç hissedilmesi durumunda icaba çağrılır icapta bilfiil radyasyonla geçirdiği süre anılan 35 saatten düşülür. Bu çalışan şua izni kullanmalı ve hak ettiği kadar fiili hizmet süresi zammından faydalandırılmalıdır.
Radyoloji uzmanı yukarıda sayılan işlerde fiilen çalışmayıp ancak buralarda üretilen grafilere, filmlere bu alanların dışında bir mekanda raporlama yapıyor ise veya manyetik rezonans çekimi yada raporlaması yahut ultrasonografi çekimi yapıyorsa bu radyoloji uzmanı ek olarak fazla çalışma yapabilir/yaptırılabilir fazla çalışmasında da ancak bu paragrafta sayılan işleri yapabilir. Fakat şua izni kullanamaz ve fiili hizmet süresi zammından faydalanamaz. Sahaya baktığımızda çalışma listelerinde üstte detaylı anlatılan yanlış yer ve görev isimlendirmelerinden dolayı büyük yanlışlık yapılmaktadır. Çalışma listelerinde yer ve görev tanımları radyasyon görevlisi olup olmadığını belirleyecek şekilde düzenlenmelidir

Çalışma listeleri incelendiğinde Radyasyon görevlisi olmayıp o alanda rapor okuma görevi icra ettiği halde Çalışma listelerinde yer ve görev tanımları doğru yapılmadığı için klinik sorumlusu ve başhekim onaylı belge ile mahkeme karşısında ve özlük hakkı olarak kazanım elde etmektedirler.

 MR konusunda ise çekimde çalışsa bile şua izni hakkı yoktur, ancak ekteki çalışma listesinde görülebileceği gibi yanına direkt grafi çalışma alanı usulen eklenerek mahkeme karşısında müktesep hak oluşturulmaktadır.

 Radyoloji uzmanının gece çalışması
Radyolojide çalışanlara gece çalışma yasağı tariflenmemiştir fakat, 6.5.1939 tarih ve 4201 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Radyoloji, Radyom Ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname nin 22. Maddesinde “Hastahanelerde, röntgen ve radyom ile tam müddetle (günde 5 saat) çalışan kimseler, hastahanenin başka işlerinde kullanılamaz. Bunlara gece uykularını ihlal edecek iş verilmemelidir” ifadelerine yer verilmiştir.3153 sayılı kanuna ek 31 madde eklenmeden önce geçerli olan bu madde mesaisi biten kişinin(günde beş saat çalışan) fazla çalışamayacağı ve bu gibi çalışanın çalıştığı yani mesaisini tamamladığı gün içerisinde gece uykularından bahsedilmektedir başka bir mevzuatta gece mesaisi yaptırılamayacağı hükmü de mevcut değildir.
Ayrıca radyoloji uzmanları unvan olarak sayılmış ama bir ayrıcalık verilmemiştir, anılan bu tüzüğün 24. Maddesinde “Bu gibi müesseselerde, her röntgen mütehassısının veya röntgen ve radyom ile iştigal eden kimsenin senede dört hafta muntazaman devamlı tatil yapması mecburidir.” İfadelerinde yer almaktadır.
 Radyoloji uzmanlarının tele radyoloji uygulamasında görev alması;
Mesai olarak düşünülmeyip(uzaktan çalışma mevzuatımızda tanımlanmadığından) tetkik başına hesaplama düşünüldüğünden zaman ve mekan hesaba katılmamalı o nedenle radyasyon görevlisi veya radyasyon görevlisi olmayan kişilerinde bu işi de görev almasının sakıncalı olmayacağı düşünülmektedir.

Radyasyonla Çalışma Alanları

Radyasyon ile çalışmak denildiğinde mevzuatımızda iki alan söz konusu olmaktadır bunlardan birincisi denetimli, ikincisi ise gözetimli alanlardır. Evvela ve öncelikle bir alana radyasyon alanı diyebilmek için maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSv değerini geçme ihtimali olan alan niteliğinde olmalıdır ve bununla birlikte bu alanlar yukarıda zikredildiği şekilde ikiye ayrılmıştır, Denetimli alanlar; daha net ve anlaşılabilir olması için radyolojiden bir örnekle izah edilirse eğer tomografinin çekildiği oda veya direkt grafinin çekildiği oda şeklinde tariflenebilir yada TAEK tarafından ruhsatlanan kısım olarak da çerçeve çizilebilir. Gözetimli alanlar ise; tomografi çekimlerinin yapıldığı yerin hemen yanı yani tomografi çekimi yapılacak hastanın beklediği bitişik koridor, Direkt grafi için grafi odasının bitişiğinde bulunan bekleme koridorudur ancak bu değerler aşağıda verilen mevzuatta da anlatıldığı üzere her hastane için farklı olabilir şöyleki ; az çekim yapılan veya zırhlaması çok iyi yapılan bir ünitenin komuşuluğunda bulunan alan gözetimli alan olmayabilir başka bir deyişle 1 mSv in 1/20 sine dahi ulaşma olasılığı olmayan bir alan ise bu alan radyasyon alanı değildir.

Radyasyon alanları Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde şöyle tariflenmiştir,

Radyasyon alanlarının sınıflandırılması
Madde 15 - Maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSv değerini geçme olasılığı bulunan alanlar radyasyon alanı olarak nitelendirilir ve radyasyon alanları radyasyon düzeylerine göre aşağıdakişekilde sınıflandırılır:
a) Denetimli Alanlar: Radyasyon görevlilerinin giriş ve çıkışlarının özel denetime,çalışmalarının (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) radyasyondan korunma bakımından özelkurallara bağlı olduğu ve görevi gereği radyasyon ile çalışan kişilerin ardışık beş yılın ortalama yıllık doz sınırlarının 3/10’undan fazla radyasyon dozuna maruz kalabilecekleri alanlardır.
Denetimli alanların girişlerinde ve bu alanlarda aşağıda belirtilen radyasyon uyarı levhaları bulunması zorunludur:
1) Radyasyon alanı olduğunu gösteren temel radyasyon simgeleri (Ek-3),
2) Radyasyona maruz kalma tehlikesinin büyüklüğünü ve özelliklerini anlaşılabilir şekilde göstermek üzere gerekli bilgi, simge ve renkleri taşıyan işaretler,
3) Denetimli alanlar içinde radyasyon ve bulaşma tehlikesi bulunan bölgelerde geçirilecek sürenin sınırlandırılması ile koruyucu giysi ve araçlar kullanılması gerekliliğini gösteren uyarı işaretleri.
b) Gözetimli Alanlar: Radyasyon görevlileri için yıllık doz sınırlarının 1/20’sinin aşılma olasılığı olup, 3/10’unun aşılması beklenmeyen, kişisel doz ölçümünü gerektirmeyen fakat çevresel radyasyonun izlenmesini gerektiren alanlardır.
Görüldüğü üzere Radyasyon alanları radyasyon görevlilerinin alabileceği yıllık doz sınırları ile ölçülerek belirlenmiş ve buna göre de kategorize edilmiştir, ancak risksiz bir alan radyasyon alanı olarak belirtilmemiştir.
Diğer taraftan daimi çalışma veya ara sıra çalışma mevzusuna gelindiğinde; radyasyon güvenliği tüzüğünün 2. Maddesinin k fıkrasında ise “ Radyasyon görevlisi, sürekli olarak denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla çalışan kişidir.
Denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla geçici olarak veya ara sıra çalışan kişiler radyasyon görevlisi sayılmazlar.” İfadelerine yer verilmiştir.
Netice olarak; Radyasyon görevlisi, cihazı kullanan kişi olabileceği gibi yukarıda izah edilen alanlarda çalışan ve yılda 1 mSv radyasyona maruz kalma olasılığı bulunan çalışandır, bu çalışan hizmetli, teknisyen veya hekim yada radyoloji uzmanı olabilir.
Radyoloji uzmanları açıklandığı üzere bu alanların dışında raporlama yapması gerekir, ancak ara sıra radyoloji ünitesindeki denetimli alanlarda bulunan cihazların monitöründen bakılarak verilen hizmet sonucunda radyasyon görevlisi olmayı Radyasyon Güvenliği Tüzüğünün 2 k maddesi olanaklı kılmamaktadır. Başka bir deyişle böyle çalışılsa da ara sıra radyasyona maruz kalmak radyasyon görevlisi olmak için yeterli olmamaktadır.

radyasyon güvenliği yönetmeliği son hali
radyasyon çalışanları yönetmeliği
radyasyon çalışma saatleri
radyasyon uzmanları çalışanları emeklilik
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyonun kullanım alanları nelerdir
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyoloji güvenliği talimatı
radyasyon güvenliği yönetmeliği son hali
radyasyon çalışanları yönetmeliği
radyasyon çalışma saatleri
radyasyon çalışanları emeklilik
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyonun kullanım alanları nelerdir
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyasyon güvenliği talimatı
İLGİLİ ARAMALAR
radyoloji fazla mesai mahkeme kararı
radyoloji teknisyeni nöbet yönetmeliği
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2017
radyoloji çalışma saatleri 2017
radyoloji fazla mesai hesaplama
sağlık bakanlığı radyoloji yönetmeliği
röntgen teknisyeni 5 saat
3153 sayılı radyoloji kanunu
radyoloji fazla mesai hesaplama
radyoloji çalışma saatleri 2018
radyoloji teknisyeni nöbet yönetmeliği
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2018
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2017
sağlık bakanlığı radyoloji yönetmeliği
radyoloji teknikeri fazla mesai ücreti
3153 sayılı radyoloji kanunu
İLGİLİ ARAMALAR
3153 sayılı kanun son hali
3153 sayılı kanun ek 1 maddesi
3153 sayılı kanun tüzüğü
radyoloji, radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında nizamname
3153 sayılı kanun uyarınca çıkarılan radyoloji radyom ve elektrikle tedavi
3153 radyoloji kanunu ve radyasyon güvenliği yönetmeliği
radyoloji çalışma saatleri 2018
992 sayılı kanun
radyasyon güvenliği yönetmeliği 2018
radyasyon güvenliği yönetmeliği 2017
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyasyon güvenliği tüzüğü
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyon güvenliği yönetmeliği pdf
sağlık bakanlığı radyasyon çalışanı sağlık raporu ek-1 form
sağlık bakanlığı radyasyon çalışanı sağlık raporu formu
3153 sayılı kanun ek 1 maddesi
3153 sayılı kanun uyarınca çıkarılan radyoloji radyom ve elektrikle tedavi
3153 radyoloji kanunu ve radyasyon güvenliği yönetmeliği
radyoloji, radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında nizamname
3153 sayılı tüzük
3153 sayılı radyoloji radyom ve elektrikle tedavi ve diğer fizyoterapi müesseseleri hakkında kanun
radyoloji çalışma saatleri 2018
radyoloji radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında tüzük pdf

röntgen teknisyeni fiili hizmet zammı hesaplama
fiili hizmet zammı hesaplama programı
32a sigorta ne demek
bayan röntgen teknisyeni
fiili hizmet zammı dilekçe örneği
radyoloji teknikeri emeklilik 2018
röntgen teknisyeni emeklilik yaşı hesaplama
radyasyon çalışanları yönetmeliği
şua izni kaç ayda hak edilir
şua izni ilk 6 ay danıştay
şua izni dilekçe örneği
aday memur şua izni kullanabilir mi
şua izni yargıtay kararı
şua izni 2018
şua izni zamanaşımı
Anladığım tek şey ultrason çeken fiili hizmet zammı alamaz ve şua izni kullanamaz
  Konuyu düzenle/Sil Alıntı ile Cevapla
Alt 01-02-2018, 07:06   #5
Kayıtsız Üye
Guest
 
Mesajlar: n/a
Standart

Alıntı:
Kayıtsız Üye´isimli üyeden Alıntı Mesajı göster
Radyoloji Uzmanlarının Çalışma Esasları Hk.
Mevzuat Kanun Yönetmelik Yönerge


Bilindiği üzere radyoloji uzmanlarından bazıları A1 Rol ve A1 Dal rolünde hizmet veren sağlık tesislerinde girişimsel radyoloji işlemi yapmaktalar, bunların dışında kalanlar ise Ultrasonografi çekilmesi, bilgisayarlı tomografi raporlama, manyetik rezonans raporlama, mamografi raporlama ve diğer grafileri raporlama şeklinde çalışmaktadırlar. Ancak bununla birlikte her radyoloji uzmanı şua izni kullanmak istemekte ve fiili hizmet süresi zammından faydalanma talebinde bulunmaktadır. Radyoloji uzmanlarının fazla mesaisi de bu durumdan dolayı sorun oluşturmaktadır.
Temelde yatan problem kişinin radyoloji (radyasyon) görevlisi kimliğini yersiz kullanmasından çıkmaktadır şöyle ki; Özellikle radyoloji uzmanlarının çoğunluğu radyasyon çalışanı yada görevlisi tanımını unvana bağlayıp ve hatta radyoloji uzmanını özellikle tarif eden bir mevzuattan bahisle radyoloji uzmanı unvanını kazanması ile radyasyon çalışanı kimliğine dahil olmuş gibi düşünmekteler oysa mevzuatımızda unvanla bağlantılı bir tanımlama ile ayrıcalık olmayıp aksine 3153 sayılı kanuna 5947 sayılı kanunun 9 uncu maddesi ile eklenen - Ek 1 inci maddesinde “İyonlaştırıcı radyasyonla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı yerler ile bu iş veya işlemlerde çalışan personelin haftalık çalışma süresi 35 saattir…” denilmek suretiyle unvana bakılmaksızın personel olarak tariflemiştir ve yine 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 102. Maddesinin son paragrafında “Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilaveten bir aylık sağlık izni verilir.” denilmektedir, diğer taraftan Fiili hizmet süresi zammı ile ilgili olarak ise 5510 sayılı kanunun 40. Maddesinin 2.fıkrasının 11. bendinde “Radyoaktif ve Doğal ve yapay radyoaktif, radyoiyonizan maddelerle veya bütün diğer korpüsküler emanasyon kaynakları yapılan işler ile yapılan işlerde çalışanlar” denilmekte olup ayrıca anılan maddede bu işlerde çalışanlar “ işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır.” denilmek suretiyle fiilen bu işleri yapması gerektiğini hüküm altına almıştır.
Radyoloji iş ve işlemlerini tanımlayan ve belirli hakları veren kanunlarımızda radyoloji uzmanı için ayrıcalık tanınmamış ve bu ayrıcalıklardan faydalanmak için ise belli şartlar koymuştur.
Diğer taraftan vesair mevzuata bakıldığında Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinin 4. Maddesinin h fıkrasında radyasyon görevlisi şöyle tanımlanmıştır “Radyasyon Görevlisi; radyasyon kaynağı ile yürütülen faaliyetlerden dolayı görevi gereği, bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde toplum üyesi kişiler için belirtilen doz sınırlarının üzerinde radyasyona maruz kalma olasılığı olan kişiyi” ve yine radyasyon güvenliği tüzüğünün 2. Maddesinin k fıkrasında ise “ Radyasyon görevlisi, sürekli olarak denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla çalışan kişidir.
Denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla geçici olarak veya ara sıra çalışan kişiler radyasyon görevlisi sayılmazlar.” ifadelerine yer verilmiştir.
Hali hazırda mevcut mevzuat kapsamında radyasyon görevlisi olarak (yılda 1 msv doz alma ihtimali olan, mesleği gereği radyasyonlu alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla daimi suretle çalışan kişi) çalışan personel;
- haftalık azami 35 saat çalıştırılabilmekte
-Yılda bir aya kadar şua izni kullanmakta
-Her yıl 90 güne kadar fiili hizmet zammı süresinden faydalanmaktadır.

Sahanın işleyişindeki problem üçe ayrılmaktadır
Birincisi; radyoloji uzmanlarının radyasyon görevlisi olup olmadığı,
İkincisi; radyasyon görevlisi olsa da fazladan çalışma yaptığı sürede radyasyon işi yapmamak üzere fazla çalıştırılabilir mi? (gündüz 7 saat radyolojide radyasyon ile çalışan radyoloji uzmanı gece usg çekebilir mi?)

Yukarıda zikredilen mevzuatta radyoloji uzmanı tahdit şeklinde sayılmamış olup yapılan yer ve iş olarak çerçeve çizilmiştir. Radyoloji uzmanı radyasyonlu cihazlar veya radyasyon ortamında çalıştı ise radyasyon görevlisidir, bu cihazlarla ve bu ortamda çalışmadı ise radyasyon görevlisi değildir.

Üçüncüsü ve en önemlisi: Ancak radyasyonla çalışmamasına rağmen mahkeme yoluyla kazanım elde edenler olmakta şöyle ki; radyoloji uzmanlarının çalışma çizelgesi düzenlenirken örneğin Direkt Grafi raporlaması yapan radyoloji uzmanının çalıştığı yer Direkt Grafi, Tomografi raporlaması yapan radyoloji uzmanının çalışma cetvelinde çalıştığı yer Tomografi, acil Tomografi, Multislice BT vd isimler olarak belirlendiğinde kişi sonraki mahkeme sürecinde bu çalışma çizelgeleri üzerinden rahatlıkla kazanım elde etmektedir, burada dikkat edilmesi gereken radyoloji uzmanının fiilen yaptığı işi tanımlamak gerekir. Aslında sahada pratik hayatta yapılan iş büyük çoğunlukla radyasyon görevi tanımına girmeyen rapor okumadır, az bir kısmı ise radyasyon görevliliği tanımı içindedir.

Netice olarak bilgisayarlı tomografi örneği üzerinden gidildiğinde;
 Hangi radyoloji uzmanları fazla çalışabilir? hangileri çalışamaz?
Radyoloji uzmanı Direkt grafi, bilgisayarlı tomografi, skopi, anjiografi vb radyasyon yayan cihazlar ile çalışıyor ise haftalık en çok 35 saat çalışabilir ve bu çalışmasını idare isterse günler bazında istediği gibi ayarlayabilir. (gece veya gündüz ya da vardiya şeklinde) Ancak bu kişiler radyasyonla alakasız dahi olsa örneğin rapor okuma veya USG çekimi gibi işleri anılan 35 saatlik dilim haricinde yapamayacağından fazla mesai uygulanamaz fakat ihtiyaç hissedilmesi durumunda icaba çağrılır icapta bilfiil radyasyonla geçirdiği süre anılan 35 saatten düşülür. Bu çalışan şua izni kullanmalı ve hak ettiği kadar fiili hizmet süresi zammından faydalandırılmalıdır.
Radyoloji uzmanı yukarıda sayılan işlerde fiilen çalışmayıp ancak buralarda üretilen grafilere, filmlere bu alanların dışında bir mekanda raporlama yapıyor ise veya manyetik rezonans çekimi yada raporlaması yahut ultrasonografi çekimi yapıyorsa bu radyoloji uzmanı ek olarak fazla çalışma yapabilir/yaptırılabilir fazla çalışmasında da ancak bu paragrafta sayılan işleri yapabilir. Fakat şua izni kullanamaz ve fiili hizmet süresi zammından faydalanamaz. Sahaya baktığımızda çalışma listelerinde üstte detaylı anlatılan yanlış yer ve görev isimlendirmelerinden dolayı büyük yanlışlık yapılmaktadır. Çalışma listelerinde yer ve görev tanımları radyasyon görevlisi olup olmadığını belirleyecek şekilde düzenlenmelidir

Çalışma listeleri incelendiğinde Radyasyon görevlisi olmayıp o alanda rapor okuma görevi icra ettiği halde Çalışma listelerinde yer ve görev tanımları doğru yapılmadığı için klinik sorumlusu ve başhekim onaylı belge ile mahkeme karşısında ve özlük hakkı olarak kazanım elde etmektedirler.

 MR konusunda ise çekimde çalışsa bile şua izni hakkı yoktur, ancak ekteki çalışma listesinde görülebileceği gibi yanına direkt grafi çalışma alanı usulen eklenerek mahkeme karşısında müktesep hak oluşturulmaktadır.

 Radyoloji uzmanının gece çalışması
Radyolojide çalışanlara gece çalışma yasağı tariflenmemiştir fakat, 6.5.1939 tarih ve 4201 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Radyoloji, Radyom Ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname nin 22. Maddesinde “Hastahanelerde, röntgen ve radyom ile tam müddetle (günde 5 saat) çalışan kimseler, hastahanenin başka işlerinde kullanılamaz. Bunlara gece uykularını ihlal edecek iş verilmemelidir” ifadelerine yer verilmiştir.3153 sayılı kanuna ek 31 madde eklenmeden önce geçerli olan bu madde mesaisi biten kişinin(günde beş saat çalışan) fazla çalışamayacağı ve bu gibi çalışanın çalıştığı yani mesaisini tamamladığı gün içerisinde gece uykularından bahsedilmektedir başka bir mevzuatta gece mesaisi yaptırılamayacağı hükmü de mevcut değildir.
Ayrıca radyoloji uzmanları unvan olarak sayılmış ama bir ayrıcalık verilmemiştir, anılan bu tüzüğün 24. Maddesinde “Bu gibi müesseselerde, her röntgen mütehassısının veya röntgen ve radyom ile iştigal eden kimsenin senede dört hafta muntazaman devamlı tatil yapması mecburidir.” İfadelerinde yer almaktadır.
 Radyoloji uzmanlarının tele radyoloji uygulamasında görev alması;
Mesai olarak düşünülmeyip(uzaktan çalışma mevzuatımızda tanımlanmadığından) tetkik başına hesaplama düşünüldüğünden zaman ve mekan hesaba katılmamalı o nedenle radyasyon görevlisi veya radyasyon görevlisi olmayan kişilerinde bu işi de görev almasının sakıncalı olmayacağı düşünülmektedir.

Radyasyonla Çalışma Alanları

Radyasyon ile çalışmak denildiğinde mevzuatımızda iki alan söz konusu olmaktadır bunlardan birincisi denetimli, ikincisi ise gözetimli alanlardır. Evvela ve öncelikle bir alana radyasyon alanı diyebilmek için maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSv değerini geçme ihtimali olan alan niteliğinde olmalıdır ve bununla birlikte bu alanlar yukarıda zikredildiği şekilde ikiye ayrılmıştır, Denetimli alanlar; daha net ve anlaşılabilir olması için radyolojiden bir örnekle izah edilirse eğer tomografinin çekildiği oda veya direkt grafinin çekildiği oda şeklinde tariflenebilir yada TAEK tarafından ruhsatlanan kısım olarak da çerçeve çizilebilir. Gözetimli alanlar ise; tomografi çekimlerinin yapıldığı yerin hemen yanı yani tomografi çekimi yapılacak hastanın beklediği bitişik koridor, Direkt grafi için grafi odasının bitişiğinde bulunan bekleme koridorudur ancak bu değerler aşağıda verilen mevzuatta da anlatıldığı üzere her hastane için farklı olabilir şöyleki ; az çekim yapılan veya zırhlaması çok iyi yapılan bir ünitenin komuşuluğunda bulunan alan gözetimli alan olmayabilir başka bir deyişle 1 mSv in 1/20 sine dahi ulaşma olasılığı olmayan bir alan ise bu alan radyasyon alanı değildir.

Radyasyon alanları Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde şöyle tariflenmiştir,

Radyasyon alanlarının sınıflandırılması
Madde 15 - Maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSv değerini geçme olasılığı bulunan alanlar radyasyon alanı olarak nitelendirilir ve radyasyon alanları radyasyon düzeylerine göre aşağıdakişekilde sınıflandırılır:
a) Denetimli Alanlar: Radyasyon görevlilerinin giriş ve çıkışlarının özel denetime,çalışmalarının (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) radyasyondan korunma bakımından özelkurallara bağlı olduğu ve görevi gereği radyasyon ile çalışan kişilerin ardışık beş yılın ortalama yıllık doz sınırlarının 3/10’undan fazla radyasyon dozuna maruz kalabilecekleri alanlardır.
Denetimli alanların girişlerinde ve bu alanlarda aşağıda belirtilen radyasyon uyarı levhaları bulunması zorunludur:
1) Radyasyon alanı olduğunu gösteren temel radyasyon simgeleri (Ek-3),
2) Radyasyona maruz kalma tehlikesinin büyüklüğünü ve özelliklerini anlaşılabilir şekilde göstermek üzere gerekli bilgi, simge ve renkleri taşıyan işaretler,
3) Denetimli alanlar içinde radyasyon ve bulaşma tehlikesi bulunan bölgelerde geçirilecek sürenin sınırlandırılması ile koruyucu giysi ve araçlar kullanılması gerekliliğini gösteren uyarı işaretleri.
b) Gözetimli Alanlar: Radyasyon görevlileri için yıllık doz sınırlarının 1/20’sinin aşılma olasılığı olup, 3/10’unun aşılması beklenmeyen, kişisel doz ölçümünü gerektirmeyen fakat çevresel radyasyonun izlenmesini gerektiren alanlardır.
Görüldüğü üzere Radyasyon alanları radyasyon görevlilerinin alabileceği yıllık doz sınırları ile ölçülerek belirlenmiş ve buna göre de kategorize edilmiştir, ancak risksiz bir alan radyasyon alanı olarak belirtilmemiştir.
Diğer taraftan daimi çalışma veya ara sıra çalışma mevzusuna gelindiğinde; radyasyon güvenliği tüzüğünün 2. Maddesinin k fıkrasında ise “ Radyasyon görevlisi, sürekli olarak denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla çalışan kişidir.
Denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla geçici olarak veya ara sıra çalışan kişiler radyasyon görevlisi sayılmazlar.” İfadelerine yer verilmiştir.
Netice olarak; Radyasyon görevlisi, cihazı kullanan kişi olabileceği gibi yukarıda izah edilen alanlarda çalışan ve yılda 1 mSv radyasyona maruz kalma olasılığı bulunan çalışandır, bu çalışan hizmetli, teknisyen veya hekim yada radyoloji uzmanı olabilir.
Radyoloji uzmanları açıklandığı üzere bu alanların dışında raporlama yapması gerekir, ancak ara sıra radyoloji ünitesindeki denetimli alanlarda bulunan cihazların monitöründen bakılarak verilen hizmet sonucunda radyasyon görevlisi olmayı Radyasyon Güvenliği Tüzüğünün 2 k maddesi olanaklı kılmamaktadır. Başka bir deyişle böyle çalışılsa da ara sıra radyasyona maruz kalmak radyasyon görevlisi olmak için yeterli olmamaktadır.

radyasyon güvenliği yönetmeliği son hali
radyasyon çalışanları yönetmeliği
radyasyon çalışma saatleri
radyasyon uzmanları çalışanları emeklilik
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyonun kullanım alanları nelerdir
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyoloji güvenliği talimatı
radyasyon güvenliği yönetmeliği son hali
radyasyon çalışanları yönetmeliği
radyasyon çalışma saatleri
radyasyon çalışanları emeklilik
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyonun kullanım alanları nelerdir
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyasyon güvenliği talimatı
İLGİLİ ARAMALAR
radyoloji fazla mesai mahkeme kararı
radyoloji teknisyeni nöbet yönetmeliği
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2017
radyoloji çalışma saatleri 2017
radyoloji fazla mesai hesaplama
sağlık bakanlığı radyoloji yönetmeliği
röntgen teknisyeni 5 saat
3153 sayılı radyoloji kanunu
radyoloji fazla mesai hesaplama
radyoloji çalışma saatleri 2018
radyoloji teknisyeni nöbet yönetmeliği
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2018
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2017
sağlık bakanlığı radyoloji yönetmeliği
radyoloji teknikeri fazla mesai ücreti
3153 sayılı radyoloji kanunu
İLGİLİ ARAMALAR
3153 sayılı kanun son hali
3153 sayılı kanun ek 1 maddesi
3153 sayılı kanun tüzüğü
radyoloji, radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında nizamname
3153 sayılı kanun uyarınca çıkarılan radyoloji radyom ve elektrikle tedavi
3153 radyoloji kanunu ve radyasyon güvenliği yönetmeliği
radyoloji çalışma saatleri 2018
992 sayılı kanun
radyasyon güvenliği yönetmeliği 2018
radyasyon güvenliği yönetmeliği 2017
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyasyon güvenliği tüzüğü
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyon güvenliği yönetmeliği pdf
sağlık bakanlığı radyasyon çalışanı sağlık raporu ek-1 form
sağlık bakanlığı radyasyon çalışanı sağlık raporu formu
3153 sayılı kanun ek 1 maddesi
3153 sayılı kanun uyarınca çıkarılan radyoloji radyom ve elektrikle tedavi
3153 radyoloji kanunu ve radyasyon güvenliği yönetmeliği
radyoloji, radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında nizamname
3153 sayılı tüzük
3153 sayılı radyoloji radyom ve elektrikle tedavi ve diğer fizyoterapi müesseseleri hakkında kanun
radyoloji çalışma saatleri 2018
radyoloji radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında tüzük pdf

röntgen teknisyeni fiili hizmet zammı hesaplama
fiili hizmet zammı hesaplama programı
32a sigorta ne demek
bayan röntgen teknisyeni
fiili hizmet zammı dilekçe örneği
radyoloji teknikeri emeklilik 2018
röntgen teknisyeni emeklilik yaşı hesaplama
radyasyon çalışanları yönetmeliği
şua izni kaç ayda hak edilir
şua izni ilk 6 ay danıştay
şua izni dilekçe örneği
aday memur şua izni kullanabilir mi
şua izni yargıtay kararı
şua izni 2018
şua izni zamanaşımı

Alıntı:
Kayıtsız Üye´isimli üyeden Alıntı Mesajı göster
Anladığım tek şey ultrason çeken fiili hizmet zammı alamaz ve şua izni kullanamaz
Ultrason zaten alamaz nasıl yani
  Konuyu düzenle/Sil Alıntı ile Cevapla
Alt 01-07-2018, 08:45   #6
Kayıtsız Üye
Guest
 
Mesajlar: n/a
Standart

SIK SORULAN SORULAR (RGK)


1.*****Sigarada Radyoaktivite varmıdır?

Sigaranın pek çok zararından biri de içindeki radyoaktif maddelerin soluma yoluyla insan vücuduna alınmasından kaynaklanmaktadır. Sigara içilen kapalı mekânlarda havadaki partiküllerin ana kaynağı sigaradır ve bu partiküllerin çoğu da kanserojendir. Boice ve Lubin yaptıkları çalışmayla akciğer kanserine yakalanma olasılığının, günde 1–9 adet sigara içilmesiyle 4.6 kat, 10–19 sigara içiminde 7.5 kat, 20-39 sigara içiminde 13.1 kat ve 40 sigaranın üzerinde bir tüketimde ise 16.6 kat artmakta olduğunu ortaya koymuştur. Yani günde iki paket sigara içen bir kimse içmeyene oranla 16 kez daha fazla akciğer kanserine yakalanma olasılığına sahip olmaktadır. Günde 1–9 adet sigara içiminin sonucu kansere yakalanma riskinin Japonya'ya atılan atom bombasına maruz kalanların sadece %1'inden azının almış olduğu 3 Sv'lik bir dozun neden olacağı riske eşdeğer olduğu da belirtilmektedir. 3 Sv'lik bir doz ancak 10,000 göğüs röntgen filmi çektirilmesiyle alınabilen çok yüksek bir dozdur. Günde iki paket sigara içen bir kimsenin akciğer kanserine yakalanma riskine eşdeğer risk oluşturan atom bombası dozu ise anında öldürücüdür.*****

Tablo Sigara içimi ve oransal doz*****
( Boice ve Lubin araştırma sonuçları)

Oransal risk

Günde içilen sigara miktarı

Atom bombası dozu, (Sv)

1

0

0

4.6

1–9

3.4

7.5

10–19

6.1

13.1

20–39

(11.4)

16.6

40+

(14.1)

*****

Sigara içimi sadece içenlerin değil aynı havayı soluyan kişilerin de solunum hastalıklarına yakalanmalarına neden olur. Araştırmalara göre ABD'de velilerin sigara içmesi yüzünden yılda 6,200 çocuk ölmekte, hastalanan çocuklar için her yıl 4.6 milyar dolar tıbbi harcama yapılmaktadır. Bu nedenle ABD'de 15 eyalette çocuklu evde sigara içme yasağı getirilmesi gündemdedir.

Sonuçlar

Sigaranın insan sağlığına zararını değerlendirirken kimyasal zehirliliğinin yanısıra radyoaktif zehirliliğinin de dikkate alınması gerektiği yapılan çalışmalardan anlaşılmaktadır. Little ve Radford, günde 2 paket sigara içenlerin sadece Po-210 'dan 25 yılda 2 Sv'lik (ortalama 80 mSv/yıl) önemli bir doz alabileceklerini belirtmektedirler. Bir radyasyon işçisinin maruz kalabileceği izin verilen en büyük doz değeri 20 mSv/yıl'dır. Martel, sigara içen ve akciğer kanserinden ölenlerin ciğerlerinde Po-210 'dan kaynaklanan 16 Sv'lik önemli doz değeri hesaplamıştır. Cohen, akciğer kanseriyle mücadelede, içindeki zift ve benzer kanserojen maddeleri tutmak üzere filtreli sigaralar üretmek yerine, Po-210 'dan arındırılmış sigaralar üretilmesini tavsiye etmektedir.

2. Hamilelik ve Emzirme Döneminde Görevliler Radyasyon Alanlarında Çalışabilirler mi?

2690 Sayılı Atom Enerjisi Kurumu Kanunu ( TAEK )*****ile Radyasyon***** Güvenliği***** Tüzük ve***** Yönetmelik***** hükümleri***** gereğince, radyasyon kaynaklarına ilişkin her türlü faaliyet için TAEK’ den lisans alınması zorunludur. Ayrıca, Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği Madde 12’de “Hamileliği belirlenmiş kadın çalışan, çalışma şartlarının yeniden düzenlenebilmesi amacıyla yönetimi haberdar eder. Hamileliğin bildirilmesi kadın çalışanın çalışmasına engel teşkil etmez, gerekiyorsa çalışma koşulları yeniden düzenlenir. Bu nedenle, doğacak çocuğun alacağı dozun mümkün olduğu kadar düşük düzeyde tutulması sağlanır ve toplum için belirlenen doz sınırlarına uyulur” ifadesinden de anlaşılacağı gibi hamilelik süresince kadın çalışanların etkin dozu yılda 1 mSv’ i aşmayacak şekilde düzenlenmelidir. Ayrıca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayınlanan “Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik” kapsamında, Madde-6, Bent-3’te “İyonize radyasyon ile ilgili olarak; gebe işçi iyonize radyasyon kaynaklarının bulunduğu yerlerde çalıştırılmaz, bu gibi yerlere girmemesi uyarı levhaları ile belirtilir. Emziren işçi radyasyonla kirlenmiş olan yerlerde ve işlerde çalıştırılmaz” hükmü ve gebe ve yeni doğum yapmış işçilerin çalışma koşullarına ilişkin diğer düzenlemeler yer almaktadır. Aynı yönetmeliğin 8. maddesinde “İşveren, değerlendirme sonuçları, gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçi için bir güvenlik veya sağlık riskini veya işçinin gebeliği veya emzirmesi üzerindeki bir etkiyi ortaya çıkardığında, ilgili işçinin çalışma koşullarını ve/veya çalışma saatlerini, bu işçinin bu risklere maruz kalmasını önleyecek bir biçimde, geçici olarak değiştirir. Çalışma koşullarının ve/veya çalışma saatlerinin uyarlanması teknik veya nesnel anlamda olanaklı değilse, işveren ilgili işçiyi başka bir işe aktarmak için gerekli önlemleri alır. Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde, gebe işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde işçinin ücretinde bir indirim yapılmaz. Başka bir işe aktarılması teknik ve makul olarak mümkün değilse, işçinin güvenlik ve sağlığının korunması için gerekli süre içinde, işçinin isteği halinde ücretsiz izinli sayılması sağlanır. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz”***** ifadesi yer almaktadır.

****************************** Radyasyon kaynakları ile yapılan uygulamalarda ışınlanmaya maruz kalan kişileri korumak üzere her türlü önlemin alınmasından ve radyasyon görevlilerinin bilgilendirilmesinden “Lisans Sahibi” sorumludur. Bu çerçevede, lisans sahibi, hamileliği bildirilen çalışanların çalışma koşullarını mevzuatta belirtilen esaslar doğrultusunda düzenlenmesinden de yükümlüdür.

3. Atom ve Molekül nedir?

Bir elementin kimyasal özelliklerini taşıyan en küçük parçasına atom denilmektedir. Evrende bilinen bütün maddeler (kozmik madde, yüksek enerjili madde ve anti madde hariç), pozitif yüklü bir çekirdek ve etrafında dönen negatif yüklü elektronlardan oluşan yaklaşık 100 farklı atomdan meydana gelmektedirler. Atomun çekirdeği ise nükleon olarak adlandırılan ve yaklaşık elektronlara göre 2000 kat daha ağır olan, artı yüklü proton ve yüksüz nötronlardan oluşmaktadır. Dolayısıyla bu üç parçacık, etrafımızdaki sonsuz çeşitlilikteki maddenin temel yapı taşlarıdır. Şu andaki bilgilerimiza göre elektronlar, kendilerini oluşturan alt parçacıklar olmadığından temel parçacık olarak kabul edilirler, nükleonlar ise, elektronun "-1" yüklü olduğu varsayıldığında, "+2/3" veya "-1/3" elektrik yükünde olan quark adı verilen üç alt parçacıkdan oluşmuşlardır.

Molekül:*****Doğada atomlar genellikle yörüngelerinde bulunan elektronları paylaşarak daha kararlı enerji seviyelerinde bulunmak amacıyla başka atomlarla birlikte bulunurlar. Atomların bir araya gelmesi ile moleküller oluşur. Bir elementte aynı cins atomlar tek olarak veya moleküller halinde biraradadır.

4. Tepkime ( Reaksiyon ) nedir?

*****Kimyasal Tepkime:*****İki veya daha fazla sayıda madde biraraya geldiğinde, moleküllerdeki atomların aralarında yeniden düzenlenmesine kimyasal tepkime denir. Bu sırada elektronların paylaşılması da değişir. Kimyasal tepkimelerin bir özelliği, ilgili atomların çekirdeklerinde bulunan parçacık sayısının tepkime sırasında değişmemesidir.

Çekirdek Tepkimesi:*****Kimyasal reaksiyonların aksine atomların çekirdeklerinde bulunan parçacıların kendi aralarında oluşan veya dışardan gelen bir etki sonucunda değişimleri sonucunda çekirdek tepkimeleri oluşur. Çekirdek tepkimesi sonucunda eğer proton sayısı değişiyor ise farklı bir elemente ait bir atom oluşmuş olur.

5. Dozimetre nedir ve nerelerde kullanılır?

Radyasyonla çalışan kişilerin maruz kaldığı radyasyon miktarını belirlenmesi için kullanılan cihazlardır. Radyasyona karşı ölçülebilir ve tekrar üretilebilir etkileşime sahip cihaz yada malzemedir.

**********Birinci derece standard dozimetreler: İyon odaları, kalorimetreler ile ± %1 hata ile ölçüm***** yapılabilmektedir.

***** Referans - transfer-standard dozimetreler: Fricke , Alanin ( EPR ) , dikromat vs. ile ± %2-3 hata ile ölçüm***** yapılabilmektedir.

**********Rutin dozimetreler: Pollimetilmetaakrilat ( PMMA ), Termolüminesans ( TLD ) vs. ile ± %2-3 hata ile ölçüm***** yapılabilmektedir. Dozimetreler, tüm radyasyon uygulama işlemlerinde doz ve doz hızının belirlenmesi amacıyla kullanılmaktadır.*****

Dozimetreler çalışma önlüğünün üst cebine, yakaya veya kemere (dozimetre öne gelecek şekilde) klips ile takılarak tüm vücudu temsil eden radyasyon dozunun ölçülmesi sağlanır. Kullanım sırasında dozimetrenin önüne herhangi bir cisim (kalem, isimlik vb.) gelmemesine dikkat edilmelidir

6. Radyasyon nedir?

Radyasyon, doğal yada yapay radyoaktif çekirdeklerin kararlı yapıya geçebilmek için dışarı saldıkları hızlı parçacıklar ve elektromanyetik dalga şeklinde taşınan fazla enerjiler diye adlandırılır. Radyasyon genellikle bir atomun çekirdeğinde başlar. Atomları da, proton ve nötronların oluşturduğu bir çekirdek ve bu çekirdeğin etrafında dönen elektronlar oluşturur. Ağır elementler ( çekirdeğinde 83’den fazla proton bulunduranlar ) kararsız oldukları için daha küçük atomlara dönüşürler. Bu parçalanma sırasında, çekirdekten parçacıklar ve enerji dalgaları ortaya çıkar. Bu yolla enerji veren elementlere radyoaktif elementler denir. Radyoaktif elementler temel olarak Alfa, Beta ve Gama olmak üzere, 3 ana tip enerji salınımında bulunurlar. Beta radyasyonu, elektronlardan oluşur. İnce bir alüminyum levha bu elektronları durdurmak için yeterlidir. Gama radyasyonu ise ışık hızında hareket eden enerji dalgalarından oluşmaktadır.**********

7. Radyasyonu kaç şekilde sınıflandırabiliriz?

Radyasyonu temel olarak iki şekilde sınıflandırabiliriz. Bunlar parçacık ve dalga tipi radyasyonlardır. Parçacık radyasyonu; belli bir kütle ve enerjiye sahip çok hızlı hareket eden parçacıkları ifade eder. Bunlar hızla giden mermilere benzerler ancak gözle görülemeyecek kadar küçüktürler.

Dalga tipi radyasyon; belli bir enerjiye sahip ancak kütlesiz radyasyon çeşididir. Bunlar, titreşim yaparak ilerleyen elektrik ve manyetik enerji dalgaları gibidir.

****************************** Parçacık ve dalga tipli radyasyonları da iki gruba ayırmak mümkündür. Bunlar iyonlaştırıcı ve iyonlaştırıcı olmayan radyasyonlardır. İyonlaştırıcı radyasyon olmayan radyasyon türleri;

a )*****Morötesi

b )*****Kızılötesi

c )*****Radyo dalgaları

d )*****Mikrodalgalar

****************************** İyonlaştırıcı radyasyonlar ki bunlar tıp ve endüstri teknolojilerinde sıklıkla kullanılanlardır. Başlıca beş iyonlaştırıcı radyasyon çeşidi vardır;

1 )*****Alfa parçacıkları

2 )*****Beta parçacıkları

3 )*****X- ışınları

4 )*****Gama ışınları

5 )*****Nötronlar

8. Radyasyon Birimleri Nelerdir?

*****a*****) AKTİVİTE********************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************

Curie (Ci); 3.7x1010*****parçalanma /1s 1Ci=3.7x1010Bq********************

Becquerel (Bq);*****1parçalanma / 1s 1Ci=37GBq

b ) IŞINLANMA DOZU:

Röntgen (R) ;*****Normal hava şartlarında (00C ve 760 mm Hg basıncı) havanın 1kg’ında 2.58x10-4*****Coulomb’luk elektrik yükü değerinde (+) ve (-) iyonlar oluşturan X veya γ***** radyasyonu miktarıdır.

Coulomb / kilogram (C/kg):*****normal hava şartlarında havanın 1 kg’ında 1 Coulomb’luk elektrik yükü değerinde (+) ve (-) iyonlar oluşturan X veya***** γ radyasyonu miktarıdır.

1C/kg=3876 R*************** *****1R=2.58x10-4*****C/kg

c ) SOĞURULMUŞ DOZ:

Radiation*****absorbed*****dose (rad);*****Işınlanan maddenin 1 kg’ında 10-2*****Joule’lük enerji soğurulması meydana getiren herhangi bir radyasyon miktarıdır.

Gray (Gy)*****; ışınlanan maddenin 1 kg’ında 1 Joule’lük enerji soğurulması meydana getiren herhangi bir radyasyon miktarıdır. 1Gy=100rad******************** 1rad=0.01Gy

d ) DOZ EŞDEĞERİ:

Röntgen*****equivalent*****man (rem);*****1 Röntgenlik X veya***** γ ışını ile aynı biyolojik etkiyi oluşturan herhangi bir radyasyon miktarıdır. Rem=(Rad)x(QF)

Sievert ( Sv ) ;*****1 Gy’lik X ve γ ışını ile aynı biyolojik etkiyi meydana getiren herhangi bir radyasyon miktarıdır.***** Sv= (Gy)x(QF)

1Sv=100Rem********** 1Rem=0.01Sv

9. Doğal ve Yapay Radyasyon Kaynakları Nelerdir?

Doğal Radyasyon Kaynakları; En önemli kaynaklardan biri, yerkabuğunda yaygın bir şekilde bulunan radyoaktif radyum elementinin (*****Ra226*****) bozunması sırasında salınan radon gazıdır. Diğer bir kaynak da uzaydan gelen kozmik ışınlardır. Bu ışınlara daha çok pilotlar ve yüksek yerlerde yaşayanlar maruz kalır. Doğal radyasyon kaynaklarından maruz kalınan küresel radyasyon dozlarının oransal değerleri aşağıda verilmiştir.

Yapay Radyasyon Kaynakları; Başlıca yapay radyasyon kaynakları tıbbi, zirai ve endüstriyel amaçla kullanılan X ışınları ve yapay radyoaktif maddeler, nükleer bomba denemeleri sonucu meydana gelen nükleer serpintiler, çok az da olsa nükleer güç üretiminden salınan radyoaktif maddeler ve bazı tüketici ürünlerinde kullanılan radyoaktif maddelerdir. Doğal kaynakların aksine tamamen kontrol altında olmaları, maruz kalınacak doz miktarı açısından önemli bir özelliktir.

*****

10. Radyasyonun Sağlık Riskleri Nelerdir?

****************************** İnsan vücudu, hücrelerin bir araya gelmesinden oluşur ve bu hücreler ise yaşamımıza yardımcı olan sistemleri ve organları meydana getirir. Vücuttaki milyarlarca*****hücrenin herbiri DNA olarak ifade edilen özel molekülleri içerir. DNA molekülü, hücrenin nasıl hareket edeceğini, hücrenin nasıl büyüyeceği ve ne olacağını ( örneğin; bir karaciğer hücresi, göz hücresi vb. hücreler ) kontrol eden bilgileri içerir. DNA’daki*****hasarın*****çoğu*****normal*****olarak*****canlı organizmalar*****tarafından*****düzeltilir.

****************************** Ancak*****sürekli*****hasarlar*****yaşamı etkiliyebilir; örneğin*****DNA’da*****kendiliğinden olan değişiklikler insan vücudunda düzenli olarak görülür ve vücudun onarma mekanizmaları***** tarafından*****düzeltilir. DNA’da kendiliğinden olan olaylara*****ilaveten endüstriyel kaynaklardan*****salınan*****veya*****yiyeceklerde bulunan kimyasal maddelerden*****veya*****sigara içilmesi, virüsler, güneş ışığı ve iyonlaştırıcı radyasyonlar nedeni ile de hasarlar meydana gelebilir. Radyasyonun DNA’da neden olduğu hasarlar; doz, doz şiddeti, radyasyonun tipi, vücudun ışınlanan bölümü, yaş ve sağlık durumu gibi birçok faktörlere bağlıdır. Hücrelerle etkileşen alfa radyasyonları, genellikle beta, X-ışını ve gama radyasyonlarına göre enerjisinin daha büyük bir miktarını hücrelere aktarır. Bu enerji (radyasyon dozu) hücre içerisinde normal hücre yapısını ve fonksiyonunu bozan kimyasal reaksiyonlara ve moleküler değişikliklere neden olur. Vücudun kendi onarım mekanizması tarafından değişikliklerin çoğunu düzeltilir. Bununla birlikte vücut sistemi ya DNA’daki hasarın bir kısmının düzeltilememesi yada yanlış düzeltilmesi sonucu vücutta küçük fakat belirli bir değişiklik olur.

*********************************** Şayet, DNA sürekli olarak hasar görürse, değişiklikler hücrelerin gelecekteki durumunu etkiler. Hücreler kontrol dışında çoğalırsa tümör oluşur. Eğer çoğalan hücreler, üreme hücreleri ise ve bu özel hücreler fetüs içinde gelişirse kalıtımsal etkiler ortaya çıkabilir. Doğadan aldığımız yıllık back-ground radyasyon dozundan binlerce ve on binlerce defa büyük olan iyonlaştırıcı radyasyon dozları alındığında farkedilir sayıda hücre ölür. İyonlaştırıcı radyasyonun bu özelliğinden yararlanarak radyoterapide,*****kanserli hücrelerin*****öldürülmesi***** veya tıbbi ürünlerin sterilizasyonu amacı ile bakterilerin öldürülmesi gibi*****uygulama alanları geliştirilmiştir.

11. Düşük Dozlardaki Radyasyon Işınlamalarının Kanser Yapma Olasılığı Nedir?

Radyasyon dozu ne kadar*****olursa*****olsun*****insan*****sağlığına***** hasar*****verme olasılığı vardır.*****Düşük dozların riski de küçüktür ve klinik etkileri kolaylıkla belirlenemez. Kansere*****neden olan***** ışınlanma*****ile*****hastalığın oluşumu ve başlaması arasında çok uzun yıllar geçebilir. Sigara içmek, beslenme alışkanlığı, güneş ışınları gibi kansere neden olan birçok etken arasından söz konusu kansere radyasyonun neden olduğu hakkında karar verebilmek zordur.

Uluslararası***** Radyasyon*****Korunması*****Komitesi*****herbir*****mSv’lik doz*****için*****öldürücü***** kanser riskinin yüzbinde bir olduğunu tahmin eder. (Sievert başına %1 ) Oysa 1 mSv’lik radyasyon dozunun 7-1/2 sigara içilmesi ile aynı sağlık riskini taşıdığı İngiliz bilim adamları tarafından açıklanmıştır. Bu karşılaştırma ve radyasyon riski ile ilgili lineer teoriye dayanarak nükleer güç santralinin hemen yakınında yaşayan bir kişinin taşıdığı ilave risk yılda 1/3 sigara içen kişinin riski ile aynıdır.*************************

****************************** Radyasyonun genetik etkilerinin riskleri ile ilgili hayvanlar ve böcekler üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalardan çıkarılan sonuçlara göre genetik etkilerin*****insanlar*****üzerindeki*****sonuçları hakkında bilgiler toplanmıştır. Atomik Radyasyonun*****Etkileri üzerine Birleşmiş Milletler Bilimsel Komitesi ( UNSCEAR, 1982 ) insanda*****bir genetik etki oluşturma riskini, 1 mSv’lik radyasyon dozu için 1 milyon doğumda 15 olarak tahmin eder. Buna*****karşılık insanlarda*****kendiliğinden olan*****genetik*****etki*****riski gerçekte on doğumda bir ihtimaldir. İnsanlarda radyasyonun oluşturduğu genetik etkiler doğal oluşumlara göre çok daha az bir sıklıkta olduğu için belirlenmeleri zordur.

12. Röntgen Tetkiklerinden Ne kadar Doz Alıyoruz?

Işınlanmaların % 85'si doğal kaynaklardan, % 15'si yapay kaynaklardan; Yapay kaynaklarla ışınlanmaların % 99'si Medikal ışınlanmalardan; Medikal ışınlanmalarda en büyük pay diagnostik radyoloji uygulamalarından ileri gelmektedir. Aşağıdaki tabloda bazı X-ışını tetkikleri ile alınan dozlar verilmektedir.

Tanısal Amaçlı Bazı X-Işını Tetkikleri Nedeni ile Alınan Etkin Doz Değerleri ( mSv )

Tetkik

Doz ( mSV )

Klasik X-Işını

Göğüs

0,14

Kol, Bacak

0,06

Kalça

0,83

Kafa

0,07

Karın

0,53

Mamografi

Tarama

0,07

Klinik

0,21

Bilgisayarlı Tomografi

Kafa

2,3

Vücut

13,3

Gelişmiş ülkelerde tüm diagnostik radyoloji uygulamalarının yaklaşık %5'ini bilgisayarlı tomografi tetkikleri oluşturmaktadır. Bilgisayarlı tomografi tetkiklerinden alınan dozun normal X-ışını uygulamalarına göre yüksek olması nedeni ile ancak normal X-ışını tetkiklerinin yeterli olmadığı hallerde uygulanmalıdır. Diğer bir radyolojik uygulama yöntemi girişimsel radyolojidir. Seri halde X-ışını kullanımını gerektirmesi nedeni ile bu tetkiklerde hasta dozu diğerlerine göre yüksektir. Hasta dozu 10-100 mSv arasındadır. Bazı durumlarda hastalarda deterministik etkilere neden olacak doz düzeylerine ulaşılır.

13. Anne Adayı Film Çektirmesi Gerektiğinde Ne Yapmalıdır?

****************************** Anne adayı doktoruna hamile olduğunu veya olma olasılığı bulunduğunu mutlaka bildirmelidir. Tüm tanı ve tedavi yöntemlerinde olduğu gibi röntgen filmlerinin de potansiyel yarar ve zararları mevcuttur. Hekim tarafından potansiyel yarar ve zarar analizi yapılarak röntgen filmi çekilmesinin gerekliliğine karar verilmelidir. Hamilelikte röntgen ışınları güvenli olarak kabul edilse bile gereksiz yere ışın almamak için film çekilirken karın bölgesi üzerine koruyucu kurşun gömlek konulması önerilir.

14. Radyasyonun Zararlarından Nasıl Korunuruz?

****************************** İyonlaştırıcı radyasyonlara maruz kalmanı taşıdığı*****riskten tamamen*****kaçınabilirmiyiz? Bunun*****mümkün olduğu herkes tarafından kabul edilse bile imkansızdır. Zira doğal radyasyon, çevremizde ve vücudumuzda daima mevcuttur ve bu kaynaklardan alınan doz yıllık radyasyon dozumuzun yarısına karşılık*****gelir. Diğer*****yarısı*****ise*****başlıca*****iyonlaştırıcı radyasyonun tıbbi alanda hastalıkların teşhis ve*****tedavisi amacı ile*****kullanılmasından*****gelir. Bununla birlikte gereksiz ışınlanmalardan kaçınabiliriz. Örneğin tuğladan yapılmış binaların iyi havalandırılması, radon gazının neden olduğu radyasyonu azaltır. Dişçilikte kullanılan X-ışını cihazlarının üzerinde demet sınırlayıcıların ( kolimatör ) kullanılması, vücudun diğer bölümlerinin*****ışınlanmasını önleyecektir.

****************************** Basit ve hassas cihazlar ile doğal veya yapay kaynaklardan yayılan radyasyonun küçük miktarları bile ölçülebilir. Bunlara ilaveten,*****gereksiz radyasyon ışınlanmasına karşı koruyucu önlemler olarak zaman, uzaklık, zırhlama ve dış koruma kabı gibi 4 faktörden yararlanılır.

Zaman: Bazı kişilerin tekrar tekrar radyasyona maruz kalmaları gerekebilir. Böyle durumlarda ışınlama zamanının azaltılması ile alınan radyasyon doz miktarı ve radyasyon nedeni ile hastalık riski minimum düzeyde tutulur. Örneğin:

·*********************************************Doktorlar, tetkik edilecek hasta sayısını sınırlayarak ve yeterli görüntü elde edebilmek için en düşük ışınlanma zamanını kullanabilir.

·*********************************************Diğer radyasyon görevlileri, radyasyon kaynaklarını mümkün olan en kısa ışınlama zamanında kullanmalıdır.

Uzaklık: Herhangi bir ısı kaynağından uzaklaştığımız zaman ısının şiddetinin azalması gibi radyasyon kaynağından uzaklaşıldıkça şiddeti azalır. Radyasyonun şiddeti uzaklığın karesi ile ters orantılıdır.

Radyasyon görevlileri, radyoaktif kaynaktan güvenli uzaklığı muhafaza etmelidir.Cihazlara bakım veya onarım yapılırken içlerindeki radyoaktif kaynak uzakta bulundurulmalıdır.

Zırhlama:*****X ve gama ışınları gibi giricilik özelliği*****fazla olan radyasyondan iyi bir şekilde korunmak için kurşun veya kalın betondan yapılmış engeller kullanılmalıdır. Bu nedenle,

Giricilik özelliği fazla olan radyasyon kaynakları, zırhlanmış kaplar içinde tutulur.Hastanelerde***** X-ışını cihazları, duvarları zırhlanmış*****odalarda*****bulundurulur.Diş tetkiklerine yönelik X-ışını cihazları, özel zırhlama*****konileri***** ile*****kullanılır.Uzaydan***** yayılan kozmik*****radyasyonlar, dünya atmosferinin zırhlama etkisinden dolayı önlenir.Nükleer***** reaktörlerinin etrafı kalın beton duvarlar ile çevrilir.Nükleer***** yakıt*****artıkları*****zırh*****görevi*****yapan*****4 metrelik su içerisinde***** bekletilirler.Modern televizyon cihazlarında radyasyon miktarı*****ölçülemeyecek kadar azaltılmıştır.

Dış koruma kabı:*****Radyoaktif maddeler özel yapılmış koruyucu kaplarda oldukça küçük hacimler içerisinde ve çevreden yalıtılmış olarak tutulurlar.

Tıpta kullanılan*****radyoaktif*****izotoplar*****kapalı hücrelerde işleme tabi tutulurlar.Reaktörler, radyoaktif*****elemanların, kademeli engeller içerisinde bulunduğu kapalı bir sistem olarak çalışır.Endüstride, kaynak dikişlerin kontrolunda ve diğer amaçlarda kullanılan radyoaktif maddeler kademeli bir şekilde kapsüllenmiş olarak ve zırhlanmış kaplarda korunur.

15. Gaz Dolu Dedektörler Nasıl Çalışır?

****************************** Elektrotlar arasına yüksek DC gerilim uygulanır. Radyasyon gaz atomu ile etkileştiğinde, elektron anoda, pozitif yüklü atom ise katoda doğru gider. Yeterince yüksek gerilimin uygulanmaması durumunda iyon çiftleri elektrotlara ulaşamadan tekrar birleşerek gaz atomunu oluştururlar. Uygun gerilimin çok üstünde gerilim uygulandığında ise iki elektrot arasında sıçrayan kıvılcımlar görülür, dedektör neon lambası gibi davranır. Bu değerlerin orta değerinde dedektör, sayma işlemini gerçekleştirir.

16. X-Işınları nedir?

*****X-Işınları; 0,125 ile 125 keV enerji aralığında veya buna karşılık gelen 0.01 ile 10 nm dalgaboyu aralığındaki elektromanyetik dalgalar veya foton demetidir.

17. İyonlaştırıcı Radyasyon Ne Kadarı Tehlikelidir?

Tüm vücut, kısa bir zaman içinde 10 Sievert gibi şiddetli radyasyona maruz kaldığında, vücuttaki bazı hücreler tahrip olur***** ve vücut, bu hücreleri tekrar eski haline getiremez. Bu gibi durumların hemen ölüm ile sonuçlandığı görülmüştür. Daha düşük radyasyon dozları doğrudan***** öldürücü değildir fakat*****radyasyon ışınlanmasından sonra uzun sürelerde kansere neden oldukları gözlenmiştir. Japonya’nın bombalanmasın-dan sonra sağ kalanlar, radyumlu boya işi ile uğraşanlar, radyotrapi hastaları ve uranyum madenlerinde ilk önceleri çalışanlardan bazılarında bu tür uzun süreli gecikmiş etkiler görülmüştür. İyonlaştırıcı*****radyasyonun*****çok*****düşük dozları için daha sonra oluşabilecek biyolojik etkiler yeterince küçük olduğu için kesinlikle belirlenemez. Bununla birlikte, bilim adamları düşük dozlarda dahil olmak üzere iyonlaştırıcı radyasyonla ışınlanan kişilerin alınan dozları ile orantılı olarak kanser riski olacağını kabul ederler. Radyasyon etkilerinin bu lineer teorisine göre doz yarıya inerse, risk de yarıya iner.

Doz seviyelerine göre*****radyasyonun etkileri yoğun bir şekilde incelenmiş buna rağmen düşük doz düzeylerinin oluşturacağı risk hakkında tartışmalar devam etmektedir. X-ışınları ile beta ve gama radyasyonlarının etkileri üzerindeki bilimsel veriler son olarak BEIR komisyonu gibi kuruluşlarca gözden geçirilmiş ( USA: İyonlaştırıcı Radyasyonun Biyolojik Etkileri ) ve lineer hipotezin düşük seviyeli doz etkileri olduğundan fazla gösterdiği sonucuna varmıştır. Bununla birlikte, alfa radyasyonu için lineer hipoteze göre yapılan risk tahmininin olduğundan fazla bulunması ihtimali daha az olup gerçekte riski olduğundan daha az gösterebilir. Amerikan Ulusal Radyasyon Korunması*****Komitesine göre ( NCRP ) kişilerin*****veya radyasyon görevlilerinin yaşam boyunca maruz kalacakları*****radyasyon dozları***** için lineer teorinin risk tahminleri her zaman olduğundan fazladır.***** Bununla birlikte çok düşük radyasyon dozlarında lineer teori üzerine bilimsel tartışmalar vardır. Uluslararası kuruluşların radyasyon korunmasından sorumlu uzmanları ihtiyatlı düşünerek, radyasyon görevlileri için alınmasına izin verilen en fazla radyasyon dozunu*****ardışık beş yılın ortalaması 20 mSv olmak kaydı ile*****yılda 50 mSv ve halk üyesi kişiler için 1 mSv olarak tavsiye ederler. Bu limitler Kanada ve Türkiye gibi bazı ülkelerde,*****yönetmeliklerde esas alınmıştır. Buna ilave olarak doğal radyasyon kaynaklarından ve tıbbi uygulamalar nedeni ile yılda ortalama 2 mSv doz alınabileceği kabul edilir. Yoğun tıbbi tetkiklerin yapılması halinde bu değer artabilir.

18. Lineer Teori Nedir?

Herhangi bir iyonlaştırıcı*****radyasyon kaynağından çıkan radyasyon dozu, kaynağa olan uzaklığa, ışınlanma zamanına ve sağlanan*****zırhlanmaya bağlı olarak Şekil de resimler ile*****gösterilmektedir. Kaynağa olan uzaklık 2 katına çıktığında radyasyonun şiddeti 1\4 oranında azalır. Bu bilgi radyasyon korunmasında yararlıdır. A konumunda bulunan kişinin aldığı radyasyon dozunu, D konumunda bulunan kişi*****A*****konumuna*****göre 27 kez*****daha*****uzun*****sürede*****alır.

**********Radyasyon ve Uzaklık*****

Şekildeki resimdeki şahıslar için radyasyon dozları ve riskleri aynıdır. Fakat*****aynı*****dozu*****almak*****için geçen süre*****farklı olup kaynağa*****olan*****uzaklığa*****bağlı*****olarak 5 dakikadan 25 dakika, 45 dakika, ve 135 dakika olarak. Resimlerin altındaki*****şekildeki saatlerde bu süreler gösterilmiştir.*****Radyasyon kaynağının standart sembolü şekilde sol tarafta***** bulunmaktadır*****Resimde soldan sağa gidildikçe kaynaktan olan*****uzaklığa bağlı olarak radyasyonun azalacağı, kırmızı rengin sarıya doğru solması ile göstermektedir.

19. Radyasyon Seviyeleri nelerdir?*************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************

10000 mSv;*****Bir defada bütün vücudun ışınlanması halinde hastalanmaya ve takibeden birkaç hafta içinde ölüme neden olur. Ancak bu doz miktarı vücudun belli bir bölgesine kanser tedavisi*****amacı ile verilirse etkili olur. ***************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************
1000 mSv;*****Bir defada bütün vücudun ışınlanması halinde mide bulantısına neden olur; fakat hemen ölüm olayı*****görünmez. Işınlanmadan uzun yıllar sonra her 100 kişiden 1’inde*****kansere neden olabilir.**********
100 mSv;*****Bir defada maruz kalınması halinde gözlenebilen etkisi olmaz.***********************************************************************************************************************************************************************************************************************
5 mSv;*****Radyasyon görevlisi olmayan halktan bir kişinin yılda almasına izin verilen (ardışık beş yılın ortalaması 1 mSv’i geçmemek koşulu ile) radyasyon dozudur.********************************************************************************************************* *******************************************************************************************************************************************************************************
1 mSv;*****Doğal kaynaklardan yayılan, deniz seviyesinde normal back-ground dozudur. Bu doz, dünyadaki bütün insanlar tarafından alınan*****minimum dozdur. Uzun yıllar sonra kanser olma olasılığı 100.000 kişide 1’dir.************************************************** ******************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************
0.05 mSv;*****Back-ground radyasyonunun 20’de 1’i olan bu miktar, bir nükleer güç santralinin hemen yanında yaşayan kişiler için alınabilecek maksimum doz değeridir.

20. İyonlaştırıcı Radyasyonun Biyolojik Etkileri Nelerdir?

1.Radyasyonun Hücre İle Etkileşimi: İyonlaştırıcı radyasyonun soğurulması sonucu hedef moleküllerde iyonlaşma ve uyarılmalar meydana gelir. Bu iyonlaşmalar, DNA zincirlerinde kırılmalara ve hücre içerisinde kimyasal toksinlerin üremesine neden olabilir. Kırılmaların hemen ardından bir onarım faaliyeti başlar. Hasar çok büyük değilse DNA’ da meydana gelen kırılmalar onarılabilir. Ancak bu onarım esnasında da hatalar oluşabilir ve yanlış şifre bilgiler içeren kromozomlar meydana gelebilir.

2.*****Radyasyonun Kromozoma Verdiği Hasarların Sonuçları: Vücudun birçok organ veya dokusu, önemli sayıda hücre kaybına rağmen faaliyetlerini normal bir şekilde sürdürebilir. Yine de hücre kaybı belli bir sayının üzerine çıktığında ışınlanan kişilerde gözlenebilir hasarlar meydana gelecektir. Etki eşiğini aşan akut doz almış kişilerde ortaya çıkan bu hasarlara DETERMİNİSTİK ETKİLER denir. Kanser ve genetik etkiler, radyasyonun STOKASTİK ( RASTLANTISAL ) ETKİLERİ dir ve belli bir eşik doz yoktur. Meydana gelme olasılığı doz ile artar ancak şiddet derecesi doz ile artmaz.

3.*****Kromozom Hasarlarına Etki Eden Faktörler

a )*****Radyasyonun özellikleri:***** Radyasyonun çeşidi, enerjisi, doz hızı, maruziyet süresi

b )*****Organizmanın özellikleri: Organizmanın yaşı, cinsiyeti, sağlık durumu, oksijen konsantrasyon durumu, sık bölünen, bölünme safhasında veya tam olarak farklılaşmamış hücrelere sahip olması

4. Biyolojik Etkilerin Sınıflandırılması

a )*****Erken Etkiler ( Akut Işınlanma Etkileri )*****:*****Vücudun tamamının veya büyük bir bölümünün genellikle radyasyon kazası sonucu meydana gelen istem dışı ışınlanmalarıdır.

***********************************Genel olarak akut radyasyon sendromları ve bölgesel radyasyon hasarları olarak sınıflandırılabilirler.

Akut Radyasyon Sendromları ( ARS ) :*****İyonlaştırıcı radyasyonların en önemli deterministik etkisidir. Lenfositler radyasyona karşı en duyarlı kan hücreleridir. Mutlak lenfosit sayısındaki en küçük bir düşme, erken teşhis aşamasındaki ışınlanma seviyesini gösteren en yararlı laboratuar testidir.Bölgesel Radyasyon Hasarları:***** Vücudun belli bir bölgesinin kısa sürede, yüksek dozlarda radyasyona maruz kalması sonucu görülür. ARS’ na göre daha sık karşılaşılan olaylardı

Çeşitli nedenlerden dolayı yaşam kaybı

Neden

Yaşam Süresinden Gün Kaybı

Sigara İçmek

2250

Sağlık***** Nedenleri

2100

Normalden %30 daha fazla kilolu olmak

1300

Kömür madeninde çalışmak

1100

Kanser

980

Alkol***** (Amerikan ortalaması)

130

Radyasyon ile ilgili iş*

40*

21. X-ışını nasıl üretilir?********************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************* **************************************************************************************************************************************************************************

****************************** X– ışınları, havası alınmış olan röntgen tüpünde katot ile anot arasında yüksek voltaj uygulandığında katottan hızlandırılan elektronların anot metalindeki yüksek atom numaralı madde ile etkileşimleri sonrası oluşmaktadır. Röntgen tüplerinden X-ışını elde edebilmek için katottaki flamanın akkor hâline getirilip elektron yayması ve bu elektronların hızla anottaki tungsten hedefe çarptırılması gerekmektedir. ************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************X-ışınlarını elde etmek için gereken elektronlar, flaman transformatöründen gelen akımla katottaki tungsten flamanın ısıtılarak akkor hâline getirilmesiyle elde edilir. Flamanın elektron yayması, transformatörden gelen akımla doğru orantılıdır. Flaman ısıtılmakla, tungstenin atomunun taşıdığı serbest elektronların enerjileri artırılmış olur.

****************************** *****Enerjileri artırılan bu elektronlar, maddeyi terk ederek flaman etrafında bir elektron bulutu oluşturur. Bu elektron yayılması olayına “termo iyonik emisyon” adı verilir. Flaman etrafında oluşturulan elektronlar, flaman çevresinde bulunan Molibdenden yapılmış, negatif yüklü elektron yöneltici levha ile bir araya toplanıp anottaki hedefe doğru itilir. Fakat bu itme, elektronların anoda ulaşabilmeleri için yeterli değildir. Bu nedenle anoda (+) yüksek voltaj (Kv) uygulanarak katotla anot arasında bir potansiyel fark yaratılır. Katot ile anot arasında oluşturulan bu potansiyel fark (gerilim ), katottaki elektronların hızla anoda doğru ilerlemesini sağlar. Bu elektronlar, hızları ile doğru orantılı olarak bir kinetik enerji kazanır. Katottan anoda doğru ilerleyen elektronların hızları, anoda uygulanan (+) voltajla doğru orantılı olduğundan kazanacakları kinetik enerjiyi de anot voltajı belirler. Buna göre, tüpün anoduna uygulanan voltaj (Kv) artırıldıkça katottan anoda doğru hareket eden elektronların hızları da artmakta, hızları artan elektronların kinetik enerjileri de artmaktadır. Bu enerji;

*****Ek = 1/2 mv2 Formülüyle açıklanmaktadır. Burada Ek kinetik enerji, m kütle, v hızdır. Kütleleri sabit olan elektronlara kazandırılacak kinetik enerji hızlarının artırılmasıyla sağlanır. Bu da röntgen cihazlarında ki kumanda masalarında bulunan Kv seçici düğme ile sağlanır. Daha önce de belirttiğimiz gibi X-ışınları, elektromanyetik dalga spektrumu içinde yer alır. Elektromanyetik dalgaların üç önemli karakteristikleri vardır. Bunlar frekans, peryot ve dalga boyudur. Frekans bir saniyedeki titreşim sayısıdır, birimi Hz ‘dir. Periyot tam bir titreşim süresi, dalga boyu ise iki dalga tepe noktası arasındaki mesafedir. Dalga boyu ile frekansın çarpımı, dalganın yayılma hızını verir. Frekansları yüksek, dalga boyları kısa elektromanyetik enerjinin madde ile etkileşimi, dalgadan ziyade parçacık özelliği taşır. Bu enerji paketlerine foton adı verilir.

****************************** Fotonlar da ışık hızı ile hareket eder ve enerjileri frekansları ile doğru orantılıdır. Enerjileri belirleyen denklem; E = h.v ‘dir. E: Foton enerjisi, h: Planck sabiti, v: Frekans Tanısal amaçlı x-ışını foton enerjileri 100 keV, frekansları 10 18 Hz civarındadır. Yukarıda katottan anoda doğru bir elektron akımından söz etmiştik. Katottan anoda doğru oluşan bu elektron akışına tüp akımı veya katot ışını adı verilmektedir. Anoda uygulanan (+) yüksek voltaj nedeniyle katottan ayrılıp büyük bir hızla anoda ulaşan elektronlar, anottaki tungsten hedefin atomlarının (-) yüklü elektrik alanıyla karşılaşır. Katottan gelen elektronların da (-) yüklü olması nedeniyle anotta karşılıklı aynı cins yüklerin çarpışması sonucu büyük bir elektron bombardımanı meydana gelir. Anottaki bu elektron bombardımanı, katottan gelen elektronlardan % 99,8’inin hızlarının durdurulmasına ve taşıdıkları kinetik enerjinin ısı enerjisine dönüşmesine neden olur. Anotta oluşan bu ısının büyük bir kısmı, anottaki bakır iletkenlerle tüp dışına taşınırken az bir kısmı da tüp içinde kalır. Katottan gelen elektronların % 99,8’inin kinetik enerjisi, ısı enerjisine dönüşürken geri kalan % 0,2 oranındaki elektron demeti ise tungsten atomlarına çarparak bu atomların iç yörüngelerine girer. Bu atomlardaki reaksiyon sonucu “bremsstrahlung“ ve “karakteristik ışınım” adı verilen farklı özelliklere sahip radyasyon oluşur.

*****

22. Curie, Becquerel, Sievert ve Gray kimdir?

Marie Curie:*****Madam Curi olarak da bilinir. Asıl adı Maria Skłodowska. 7 Kasım 1867 de dogup – 4 Temmuz 1934 te ölen Polonya asıllı Fransız Fizikçi ve kimyacıdır. Radyoaktivite üzerine yaptığı çalışmalarla iki kez*****Nobel Ödülü*****kazanmıştır.*****Uranyumla yaptığı deneyler sonucu radyoaktiviteyi keşfetti.*****Toryumun radyoaktif özelliğini buldu ve*****radyum*****elementini*****ayrıştırdı.*****1903*****Nobel Fizik ödülü,*****1911*****Nobel Kimya ödülü*****sahibi ve*****radyoloji*****biliminin kurucusudur. Çalışmalarıyla bir çığır açan Curie, Nobel Ödülü'nü alan ilk kadın, bu ödülü iki kere alan ilk bilim insanı olmuştur.

********** ********************************************************************************************************************************************************************************************************

*****

*****

Antoine Henri Becquerel:**********15 Aralık*****1852 doğan ve***** 25 Ağustos 1908 de ölen Fransız Fizikçi, radyoaktivitenin kaşiflerindendir.1903*****Nobel Fizik Ödülü sahibi. SI ölçü sisteminde betivorlyy birimi Bekerel (Becquerel, Bq) onun ismine itafen verilmiştir.

*****

*****

***************

*****

Rolf Maximilian Sievert: 6 Mayıs 1896 da isveç’doğan ve***** 3 ekim1966 da ölen *****Sievert, radyasyonun biyolojik etkileri çalışmasında büyük katkıları olan Medikal Fizikçidir. 1979 yılında eşdeğer radyasyon doz miktarı Rolf Maximilian Sievert adına itafen Sievert birimi kullanılarak ifade edilmektedir.

**********

*****

*****

*****

Harold Gray:*****1905–1965 yılları arasında İngiltere de yaşayan ünlü bilim adamı, bir maddenin birim kütlesine aktardığı enerji miktarı konusunda çok önemli çalışmaları olmuştur. Soğurulan doz miktarı Gray birimi kullanılarak ifade edilmektedir ve İngiliz Fizikçi Harold Gray anısına isimlendirilmiştir.

****************************************
***************

*****

*****

*****

23.*****Gebeliğinin Henüz Farkında Olmayan Anne Adayının Röntgen Filmi Çektirmesi Durumunda Hamileliği Sonlandırılmalı mıdır?

Gebeliğinin henüz farkında olmayan anne adayının röntgen filmi [akciğer grafisi, sinüzit tanısı için sinüs grafisi, bel ağrısı için pelvis (leğen kemikleri) grafisi, vücudun çeşitli yerlerinin tomografisi gibi] çektirmesi durumunda hamileliği sonlandırılmalı mıdır?

İyonlaştırıcı***** radyasyon hızlı bölünen ve çoğalan hücreleri daha fazla etkileyebildiği için gelişmekte olan fetus üzerinde zararlı etkiler meydana getirme riski vardır. Bu etkiler maruz kalınan radyasyonun dozuna ve ışınlanma süresine bağlıdır. Radyolojik çekimden dolayı hastanın ve fetusun almış olabileceği doz hakkında bir tahmin yapılabilmesi için çekim sırasında kullanılan teknik (mAs, kV, vb.), ışınlama alanı ve genişliği, ışınlama süresi gibi parametrelerin bilinmesi gerekir. Ayrıca, radyolojik çekimlerinde bu parametreler bilinse dahi fetal doz için yapılan hesaplar %50’lik hata payı içerir.

Literatürde 100 mGy’in altındaki fetal dozun hamileliğin sonlandırılması için bir sebep teşkil etmeyeceği yer almaktadır. Fetusun direkt olarak X-ışınlarına*****maruz kalmadığı*****radyolojik film çekimlerinde, fetusun alabileceği dozun düşük olması nedeniyle doz hakkında bir tahmin yapılmasına genellikle gerek görülmemektedir. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgilere Uluslararası Radyasyondan Korunma Komisyonu’nun 84 no’lu raporundan***** (ICRP 84) *****ulaşılabilir.

24.*****Röntgen tetkiklerinde alınan etkin doz kaç mSv düzeyindedir?

Gögüs Radyografisi*****→*****0,14 mSv****************************************************************************************** ********************Göğüs*****→ 1,4 mSv

Göğüs Fotofloroskopisi*****→ 0,65 mSv*************************************************************************************Boyun*****→ 0,27 mSv

Göğüs Floroskopisi*****→ 1,1 mSv*********************************************************************************************** ******************************Kafa*****→ 0,1 mSv

Kol, bacak ve eklemler*****→ 0,06 mSv*************************************************************************************Karın*****→ 0,6 mSv

Omurga, bel*****→ 1,8 mSv********************************************************************** *******************************************************************************************************************Diş*****→ 0,1 mSv

Kalça ve Kalça eklemi*****→ 0,83 mSv*************************************************************************************Anjiyografi*****→ 12 mSv*****

Üst Sindirim Sistemi*****→ 4 mSv******************************************************************************** *********************************************Cerrahi İşlemler*****→ 20 mSv

Alt Sindirim Sistemi*****→ 6,4 mSv****************************************************************************************** ***************Bilgisayarlı Tomografi*****→ 5 mSv**********

Safra Kesesi grafisi*****→ 2 mSv******************************************************************************** *********************************************Mamografi*****→ 0,5 mSv

**************************************** Üriner Sistem Grafisi*****→ 3,9 mSv

25.*****GSM Baz İstasyonları, Radyo ve TV Vericileri Ne Tür Radyasyon Yayar?

Elektromanyetik spektrumdaki ışınlar sahip oldukları enerjiye göre iyonlaştırıcı olan ve iyonlaştırıcı olmayan radyasyon olarak iki ayrı grupta değerlendirilmektedir. Yeteri kadar enerjiye sahip olmadıkları için ortama iyonlaştırıcı etki yapmayan mor ötesi (UV) ışınlar, görünür ışık ve kızılötesi (IR) ışınlar - dalga boyları 100 nm ile 1 mm arası- ile mikro dalgalar, radyo frekansı (RF) ve statik alanlar -frekansları 300 GHz ile 0 Hz arası- iyonlaştırıcı olmayan radyasyonlardır.

Yeryüzündeki uydu istasyonları, hava trafiği kontrol radarları, mikro dalga fırınları, TV istasyon direkleri, telsiz telefonlar, yüksek frekanslı nakil hatları, elektrikli ev ve mutfak araçları, güç hatları, MR görüntüleme sistemleri iyonlaştırıcı olmayan radyasyon kaynaklarıdır. GSM baz istasyonları, radyo ve TV vericileri de bu kapsamda değerlendirilmekte olup, 2690 sayılı TAEK Kanunu ve 07.09.1985 tarih ve 18861 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Radyasyon Güvenliği Tüzüğü gereğince bu konu Kurumumuzun faaliyet alanı kapsamında değildir.

26.*****Radyasyon vücutta birikir mi? Nasıl ölçtürebilirim?

İnsan vücudu dış ortamdaki elektromanyetik radyasyondan veya radyonüklitlerin yaydığı radyasyondan dış ışınlanma yoluyla veya bu radyonüklitlerin solunum, sindirim veya dolaşım sistemi yoluyla vücut içine alınmasından iç ışınlanma yoluyla radyasyona maruz kalabilmektedir.

Tıbbi ve endüstriyel amaçlı kullanılan röntgen cihazları ve vücut dışında bulunan radyoaktif kaynaklar nedeniyle maruz *****kalınan radyasyon dış ışınlanmalardır.

Röntgen cihazları (grafi, skopi, bilgisayarlı tomografi, mamografi..) kendileri radyoaktif madde ihtiva eden cihazlar olmayıp ancak gerekli elektrik enerjisi sağlandığında X-ışını üreten cihazlar olduğundan bu şekilde alınan radyasyon anlık olup insan vücudunda birikmez.

Kapalı radyoaktif kaynaklarla yapılan faaliyetlerde ise herhangi bir kaza sonucu kaynak zırh kabı zarar görüp radyoaktif madde açığa çıkmadığı sürece *****insan vücudunun radyoaktif madde kontaminasyona maruz kalma riski ve vücutta radyoaktif madde birikmesi söz konusu olmaz.

Buna karşılık, radyoaktif maddelerin gıda, hava veya damar yoluyla vücut içine alınması sonucunda bu maddeler insan vücudunda kaldığı süre boyunca iç ışınlanmaya neden olur. Vücuttaki radyoaktif madde miktarı “Tüm Vücut Sayım Sistemi” kullanılarak veya idrar/dışkı analizi ile ölçülebilir.

27.*****Televizyon ekranları ve bilgisayar monitörleri radyasyon yayar mı?

Katot ışın tüplü televizyon ve bilgisayar monitörleri x- ışını üretmekle birlikte normal çalışma koşullarında yüzeyinden 10 cm mesafedeki herhangi bir noktada doz hızı 1 µSv/h (0.1 mrem/h) değerini aşmayan x- ışını yaydıklarından dolayı Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinin 5. maddesinde belirtilen***** muafiyetler kapsamında olduğundan düzenlemeye tabi değildir.

28.*****Vücudumdaki radyasyonu nasıl ölçtürebilirim?

Eğer açık kaynaklar ile çalışılmıyor ise (Röntgen cihazları, BTVT, kapalı radyoaktif kaynaklar vs) vücudunuzda radyoaktif madde birikmesi söz konusu olmaz. Açık kaynaklar ile çalışıyor ise (Tanı ve tedavi amaçlı nükleer tıp, araştırma amaçlı açık radyoizotop uygulamaları) vücudunuzdaki radyoaktif madde miktarı Tüm Vücut Sayım Sistemi veya İdrar/dışkı analizi ile ölçülebilir.

29.*****Bir dozimetre farklı kuruluşlarda kullanılabilir mi?

Dozimetre kullanıcısı birden fazla kuruluşta görev yapıyorsa, her kuruluşta ayrı bir dozimetre kullanmalıdır. Aksi takdirde, herhangi bir yüksek doza maruz kalma veya kaza durumunda söz konusu doza hangi kuruluşta maruz kaldığı tespit edilemez.

30.*****Bir dozimetreyi farklı kişiler kullanabilir mi?

Dozimetreyi birden fazla kişi kullanmamalıdır. Tespit edilen doz, dozimetrenin kayıtlı olduğu kişiye aittir. Bir dozimetreden birden fazla kişiye ait doz tespit edilemez.

31.*****Dozimetre Kayıp ise ne yapılmalıdır?

Dozimetrenin kaybolması durumunda veya hasara uğraması durumunda TAEK sitesinde hizmetlerimiz/temel-mal ve hizmetlerin-ücretleri internet adresinde kayıp dozimetre*****ücretinin ödendiğine dair belge ile birlikte yazılı olarak TAEK SANAEM Sağlık Fiziği Birimi’ne müracaat edilmelidir.

32.*****Dozimetre Kullanıcısı hasta olarak röntgen çektirirse, dozimetresini yanında mı taşımalı?

Hayır. Dozimetreler, radyasyon görevlilerin radyasyonla çalıştıkları süre içinde maruz kaldıkları dozu tespit etmek için kullanılır. Röntgen çektirirken dozimetre kullanıldığında, söz konusu doz kişinin görevi gereği maruz kaldığı dozu temsil etmez.

33.*****Dozimetre nasıl temin edilir?

Dozimetre kullanacak kişi için*****mutlaka Dozimetre Hizmetleri sayfasından**********“Dozimetre İstek Formu”*****doldurulmalı ve değerlendirme ücretinin ödendiğini gösterir belge ile birlikte TAEK SANAEM Sağlık Fiziği Birimine gönderilmelidir.

34.*****Dozimetre Nedir, Kullanılan Dozimetreler Hangileridir ve Hangi Amaçlar İçin Kullanılmaktadır?

Radyasyonla çalışan kişilerin maruz kaldığı radyasyon miktarını belirlenmesi için kullanılan cihazlardır. Radyasyona karşı ölçülebilir ve tekrar üretilebilir etkileşime sahip cihaz ya da malzemedir.

***** Birinci derece standard dozimetreler: İyon odaları, kalorimetreler ile ± %1 hata ile ölçüm***** yapılabilmektedir.

***** Referans –transfer-standard dozimetreler: Fricke , Alanin (EPR) , dikromat vs. ile ± %2-3 hata ile ölçüm***** yapılabilmektedir.

***** Rutin dozimetreler: Pollimetilmetaakrilat (PMMA), Termolüminesans (TLD) vs. ile ± %2-3 hata ile ölçüm***** yapılabilmektedir

***** Dozimetreler, tüm radyasyon uygulama işlemlerinde doz ve doz hızının belirlenmesi amacıyla kullanılmaktadır.*****
Dozimetreler çalışma önlüğünün üst cebine, yakaya veya kemere (dozimetre öne gelecek şekilde) klips ile takılarak tüm vücudu temsil eden radyasyon dozunun ölçülmesi sağlanır. Kullanım sırasında dozimetrenin önüne herhangi bir cisim (kalem, isimlik vb.) gelmemesine dikkat edilmelidir.

35.*****Dozimetri Hizmeti Hangi Aralıklarla Verilmektedir?

Dozimetri hizmeti Kurumca belirlenmiş olan iki aylık periyotlarla verilmektedir. Kullanılmakta olan TLD dozimetreleri yeni TLD’lerinin, film dozimetreleri ise yeni dönem filmlerinin elinize ulaşmasından sonra değerlendirilmek üzere TAEK’na iade edilmelidir.

36.*****Dozimetri Hizmeti Sonlandırılan Kişiye Ait Dozimetre Başka Bir Kişi Tarafından Kullanılabilir mi?

Bir kişinin dozimetre kullanımı sonlandırılacağı zaman, “Kişisel Dozimetre Kullanımı Sonlandırma Bildirim Formu” doldurularak TAEK kurumuna bağlı Sağlık Fiziği Birimine gönderilmelidir. Bu kişi adına gönderilen dozimetre hiç kullanılmamış ve başka bir kişiye devredilmek isteniyorsa yeni kişi için mutlaka “Dozimetre İstek Formu” doldurulmalı ve devredilecek dozimetre numarasını da belirten bir yazı ile birlikte Sağlık Fiziği Birimine gönderilmelidir. Ancak, söz konusu dozimetre, hizmeti sonlandırılan kişi tarafından 1 gün bile olsa kullanılmış ise, bu dozimetre başka bir kişiye devredilmemeli ve değerlendirilmek üzere Sağlık Fiziği Birimi’ne iade edilmelidir. Bu durumda yeni kişi için mutlaka “Dozimetre İstek Formu” doldurulmalı ve yeni bir dozimetre talep edilmelidir.

37.*****Kimlerin Dozimetre Kullanması Zorunludur?

Yılda 6 mSv'den daha fazla etkin doza veya göz merceği, cilt, el ve ayaklar için yıllık eşdeğer doz sınırlarının 3/10'undan daha fazla doza maruz kalma olasılığı bulunan çalışma koşullarında görev yapan kişilerin dozimetre kullanması zorunludur.

38.*****Dozimetri nedir?

Radyasyon kaynakları ile çalışan kişilerin maruz kaldığı radyasyon dozunun belirlenmesinde kullanılan cihazlar ve yapılan işlemleri ifade eden sistemdir.

39.*****Kurşun Önlük Kullanılıyorsa Dozimetre Nasıl Kullanılır?

Çalışma sırasında radyasyondan korunmak amacıyla kurşun önlük kullanılıyorsa, tüm vücudun maruz kaldığı dozun ölçülebilmesi için dozimetre önlüğün altına takılmalıdır. Dozimetrenin kurşun önlük dışında taşınması durumunda, kurşun önlük dışında kalan vücut kısımlarının (tiroid, göz lensi, eller) aldığı dozlar ölçülmüş olur. İdeal olanı, bu durumdaki personelin, biri kurşun önlük altında diğeri üzerinde kullanılmak üzere iki dozimetre kullanmasıdır.

40.*****Dozimetreler Nerede Muhafaza Edilir?

Dozimetreler, çalışma saatleri dışında radyasyondan uzak bir alanda muhafaza edilmelidir. Aksi takdirde tespit edilen doz, kişinin maruz kaldığı tüm vücut dozunu temsil etmez.

41.*****Kimler Radyasyon Görevlisidir?

Radyasyon görevlisi, görevi gereği radyasyon alanında******************************************************************************************************************************************************************************* (denetimli ve gözetimli alanlarda) çalışan, normal çalışma koşullarında halk için verilen yıllık doz sınırı üzerinde (1 mSv/yıl) radyasyon dozuna maruz kalma olasılığı bulunan ve düzenli olarak aldıkları radyasyon dozu seviyesinin belirlenmesi gereken kişi olarak değerlendirilmektedir.

42.*****Radyasyon İçeren Faaliyetler için Lisans Almak Zorunlu mudur? Lisansı Hangi Kuruluş Vermektedir?

TAEK Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği'nin 1.Kısım 5 nci Maddesinde belirtilen muafiyet sınırları üzerindeki her türlü radyasyon üreten, radyoaktif kaynak içeren cihazlar ve radyoaktif kaynaklar için*****LİSANS*****almak*****zorunludur.

2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu'nun 4(d) maddesi gereğince Radyoaktif maddeleri ve radyasyon cihazlarını bulunduran, kullanan, bunları ithal ve ihraç eden, taşıyan, depolayan, ticaretini yapan resmi ve özel kurum, kuruluş ve kişilere ruhsata esas olacak lisans vermek, radyasyon güvenliği bakımından bunları denetlemek; bu görevlerin yerine getirilmesi sırasında sigorta yükümlülüğü koymak; radyasyon güvenliği mevzuatına aykırı hallerde, verilmiş olan lisansı geçici veya sürekli olarak iptal etmek; söz konusu kurum ve kuruluş hakkında, gerekirse kapatma kararı almak ve genel hukuk esasları dahilinde kanuni kovuşturmaya geçilmesini sağlamak yetkisi*****TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU’na*****verilmiştir.

Bu husus Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği'nin, Lisans, İzin, Denetim, Kayıtlar başlıklı Birinci Bölümü'nün 50 nci Maddesinde aşağıdaki şekilde hükme bağlanmıştır. Radyasyon Güvenliği Tüzüğü ve bu Yönetmelik kapsamına giren radyasyon kaynaklarının imal, ithal ve ihraç edilmesi, alınması, satılması, taşınması, depolanması, bakımı, onarımı, kurulması, sökülmesi, değiştirilmesi, radyasyon kaynakları ile çalışılabilmesi ve her türlü amaçla bulundurulması ve kullanılması için Kurum'dan lisans alınması zorunludur.

Bu lisans, başvurusu yapılan kaynakların Kurum tarafından onaylanan kişilerin sorumluluğu altında ve başvuruda belirtilen adresteki faaliyetini kapsar. Bu işler, diğer bakanlık ve/veya kuruluşlardan da izin, ruhsat veya bir belge alınmasını gerektiriyorsa, bunların verilmesi Kurum tarafından lisans verilmesi önkoşuluna bağlıdır. 7/2/1993 tarihli 21489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliğine tabi olan faaliyetler için Çevre Bakanlığı'nın olumlu kararı alınmadan lisans işlemi başlatılamaz."

43.*****Radyasyon Uyarı İşaretleri Nelerdir?

*****

*****

*****

“DİKKAT! RADYASYON TEHLİKESİ”*****Acil durumlarda bölgeyi çeviren güvenlik şeridi üzerine veya bölgeyi çevreleyen sınırlara yapıştırılır.

*****

*****“HAMİLELER ve HAMİLELİK ŞÜPHESİ OLANLAR GİREMEZ”**********Radyoloji cihazlarının bulunduğu alanlara (mobil cihazlar hariç), Dozimetre kullanılması zorunlu radyasyon kaynaklarının bulunduğu araştırma laboratuarı ve depolarına, Radyoterapide kullanılan radyasyon kaynaklarının bulunduğu alanlara yapıştırılır.

*****

*****DİKKAT! X-IŞINI CİHAZI ÇALIŞTIRILDIĞINDA RADYASYON YAYAR”**********X-ışınlı analiz, paket kontrol, endüstriyel x-ışını radyografi ve mobil radyoloji cihazlarına yapıştırılır.

*****

*****“KİŞİSEL DOZİMETRE TAŞINMASI ZORUNLUDUR”*****Kumanda odası ve teknisyen odasına yapıştırılır.

*****

*****“DİKKAT! RADYOAKTİF ATIK BEKLETME DEPOSU”*****Radyoaktif atık bekletme deposuna yapıştırılır.

*****

*****“*****DİKKAT! RADYOAKTİF TUVALET”*****Nükleer tıp laboratuarlarında radyoaktif hasta tuvaletine yapıştırılır.

*****

*****“*****DİKKAT! RADYOAKTİF LAVABO” Nükleer tıp laboratuarlarında radyoaktif lavabolara yapıştırılır.

*****

*****“DİKKAT! RADYOAKTİF MADDE BULAŞMA TEHLİKESİ”*****Açık radyoaktif kaynak ile çalışılan alanlara yapıştırılır.

*****

*****

*****

44. Kemik dansitometri nedir ve hangi amaçla kullanılır?

*****

Kemik kütlesinde progressif azalma, kemik yapının mikro mimarisinin bozulması ve fraktür hassasiyetinde artma ile karakterize kompleks, multifaktöriyel,***** sistemik iskelet hastalığıdır.

Eğer kişilerde herhangi bir sebeple kemik kaybı başlamışsa ileri yaşlara gelip ağrı ve kırık problemi olmadan önce hiçbir şey hissetmedikleri için bu sorunları ifade edemezler. Günlük yaşamları sırasında omurgalarında meydana gelen çökmeleri de genellikle fark etmezler. Bu sebeple kemik erimesi hastalığına sessiz hastalık (osteoporoz ) denilmektedir. Osteoporoz hastalığı kesinlikle tedavi edilemez. Ancak erken tanı ile uygun ilaç kullanımı ve yaşam şartlarının düzeltilmesi sayesinde olduğu yerde durdurulması mümkündür.

Bilindiği gibi kemik yapısının gelişimi; insanların genetik yapısı, sonradan kazanılan hastalıklar, ortopedi protez ameliyatları, ikiden fazla hamilelik sonrası ve menopoz dönemleri,***** insanların çalışma ortamlarında giderek fazla oturarak inmobilize çalışması, tatilde ve günlük yaşamında direkt güneşten uzak kalması, bazı ilaçların uzun süreli kullanılması, diabet, böbrek, guatr ve hormon problemi, özellikle gençlerin hazır ve hormonlu gıdalarla dengesiz beslenmesi ile çok yakından ilgilidir.

*************** Osteoporoz ise, standart olarak kadınların menopoz sonrası, erkeklerinde 55 yaş sonrası karşılaşmaktan kurtulamadıkları mecburi bir hastalıktır. İnsanların emeklilik dönemini rahat geçirebilmeleri için bilinen osteoporoz hastalarının çok yakından takibi ile daha önemlisi kemik kaybına uğramaya başladığının haliyle farkında olmayan kişilerin erken teşhis edilerek tedavisi yanında, yeni yetişen gençlerin kemik gelişiminin kontrole alınması için son yıllarda gelişmiş ülkelerle paralel olarak Türkiye‘de de Kemik Dansitometri kullanımı çok yaygınlaşmıştır.

***** İdeali; “tarama yöntemi” ile her kişinin önce bir kere kontrol ölçümü yaptırıp durumu anlaması; osteoporoz ise yılda bir, osteopeni ise ve tetikleyen başka hastalığı yoksa iki yıl sonra, normal ise yaşı ve cinsiyetine göre doktorun tavsiye ettiği aralıklarla kontrol ölçümünü yaptırması olmaktadır. Böbrek diyalizine girenlerde ise kullanılan kimyasallardan dolayı kemik kaybı çok hızlı olmakta, onların 6 ayda bir kontrolü ve ciddi ilaç takviyesi gereklidir.

Bir x-ışını yöntemidir.

*****

*****

*****

KAYNAKLAR

1.Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK)

2.*****http://www.taek.gov.tr/sss.html

3.*****http://www.taek.gov.tr/sss/3-sss/208....html?start=10

4.*****http://www.taek.gov.tr/sss/3-sss/122...guvenligi.html

5.*****htt
  Konuyu düzenle/Sil Alıntı ile Cevapla
Alt 01-07-2018, 22:34   #7
Kayıtsız Üye
Guest
 
Mesajlar: n/a
Standart

Alıntı:
Kayıtsız Üye´isimli üyeden Alıntı Mesajı göster
Radyoloji Uzmanlarının Çalışma Esasları Hk.
Mevzuat Kanun Yönetmelik Yönerge


Bilindiği üzere radyoloji uzmanlarından bazıları A1 Rol ve A1 Dal rolünde hizmet veren sağlık tesislerinde girişimsel radyoloji işlemi yapmaktalar, bunların dışında kalanlar ise Ultrasonografi çekilmesi, bilgisayarlı tomografi raporlama, manyetik rezonans raporlama, mamografi raporlama ve diğer grafileri raporlama şeklinde çalışmaktadırlar. Ancak bununla birlikte her radyoloji uzmanı şua izni kullanmak istemekte ve fiili hizmet süresi zammından faydalanma talebinde bulunmaktadır. Radyoloji uzmanlarının fazla mesaisi de bu durumdan dolayı sorun oluşturmaktadır.
Temelde yatan problem kişinin radyoloji (radyasyon) görevlisi kimliğini yersiz kullanmasından çıkmaktadır şöyle ki; Özellikle radyoloji uzmanlarının çoğunluğu radyasyon çalışanı yada görevlisi tanımını unvana bağlayıp ve hatta radyoloji uzmanını özellikle tarif eden bir mevzuattan bahisle radyoloji uzmanı unvanını kazanması ile radyasyon çalışanı kimliğine dahil olmuş gibi düşünmekteler oysa mevzuatımızda unvanla bağlantılı bir tanımlama ile ayrıcalık olmayıp aksine 3153 sayılı kanuna 5947 sayılı kanunun 9 uncu maddesi ile eklenen - Ek 1 inci maddesinde “İyonlaştırıcı radyasyonla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı yerler ile bu iş veya işlemlerde çalışan personelin haftalık çalışma süresi 35 saattir…” denilmek suretiyle unvana bakılmaksızın personel olarak tariflemiştir ve yine 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 102. Maddesinin son paragrafında “Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilaveten bir aylık sağlık izni verilir.” denilmektedir, diğer taraftan Fiili hizmet süresi zammı ile ilgili olarak ise 5510 sayılı kanunun 40. Maddesinin 2.fıkrasının 11. bendinde “Radyoaktif ve Doğal ve yapay radyoaktif, radyoiyonizan maddelerle veya bütün diğer korpüsküler emanasyon kaynakları yapılan işler ile yapılan işlerde çalışanlar” denilmekte olup ayrıca anılan maddede bu işlerde çalışanlar “ işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır.” denilmek suretiyle fiilen bu işleri yapması gerektiğini hüküm altına almıştır.
Radyoloji iş ve işlemlerini tanımlayan ve belirli hakları veren kanunlarımızda radyoloji uzmanı için ayrıcalık tanınmamış ve bu ayrıcalıklardan faydalanmak için ise belli şartlar koymuştur.
Diğer taraftan vesair mevzuata bakıldığında Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinin 4. Maddesinin h fıkrasında radyasyon görevlisi şöyle tanımlanmıştır “Radyasyon Görevlisi; radyasyon kaynağı ile yürütülen faaliyetlerden dolayı görevi gereği, bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde toplum üyesi kişiler için belirtilen doz sınırlarının üzerinde radyasyona maruz kalma olasılığı olan kişiyi” ve yine radyasyon güvenliği tüzüğünün 2. Maddesinin k fıkrasında ise “ Radyasyon görevlisi, sürekli olarak denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla çalışan kişidir.
Denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla geçici olarak veya ara sıra çalışan kişiler radyasyon görevlisi sayılmazlar.” ifadelerine yer verilmiştir.
Hali hazırda mevcut mevzuat kapsamında radyasyon görevlisi olarak (yılda 1 msv doz alma ihtimali olan, mesleği gereği radyasyonlu alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla daimi suretle çalışan kişi) çalışan personel;
- haftalık azami 35 saat çalıştırılabilmekte
-Yılda bir aya kadar şua izni kullanmakta
-Her yıl 90 güne kadar fiili hizmet zammı süresinden faydalanmaktadır.

Sahanın işleyişindeki problem üçe ayrılmaktadır
Birincisi; radyoloji uzmanlarının radyasyon görevlisi olup olmadığı,
İkincisi; radyasyon görevlisi olsa da fazladan çalışma yaptığı sürede radyasyon işi yapmamak üzere fazla çalıştırılabilir mi? (gündüz 7 saat radyolojide radyasyon ile çalışan radyoloji uzmanı gece usg çekebilir mi?)

Yukarıda zikredilen mevzuatta radyoloji uzmanı tahdit şeklinde sayılmamış olup yapılan yer ve iş olarak çerçeve çizilmiştir. Radyoloji uzmanı radyasyonlu cihazlar veya radyasyon ortamında çalıştı ise radyasyon görevlisidir, bu cihazlarla ve bu ortamda çalışmadı ise radyasyon görevlisi değildir.

Üçüncüsü ve en önemlisi: Ancak radyasyonla çalışmamasına rağmen mahkeme yoluyla kazanım elde edenler olmakta şöyle ki; radyoloji uzmanlarının çalışma çizelgesi düzenlenirken örneğin Direkt Grafi raporlaması yapan radyoloji uzmanının çalıştığı yer Direkt Grafi, Tomografi raporlaması yapan radyoloji uzmanının çalışma cetvelinde çalıştığı yer Tomografi, acil Tomografi, Multislice BT vd isimler olarak belirlendiğinde kişi sonraki mahkeme sürecinde bu çalışma çizelgeleri üzerinden rahatlıkla kazanım elde etmektedir, burada dikkat edilmesi gereken radyoloji uzmanının fiilen yaptığı işi tanımlamak gerekir. Aslında sahada pratik hayatta yapılan iş büyük çoğunlukla radyasyon görevi tanımına girmeyen rapor okumadır, az bir kısmı ise radyasyon görevliliği tanımı içindedir.

Netice olarak bilgisayarlı tomografi örneği üzerinden gidildiğinde;
 Hangi radyoloji uzmanları fazla çalışabilir? hangileri çalışamaz?
Radyoloji uzmanı Direkt grafi, bilgisayarlı tomografi, skopi, anjiografi vb radyasyon yayan cihazlar ile çalışıyor ise haftalık en çok 35 saat çalışabilir ve bu çalışmasını idare isterse günler bazında istediği gibi ayarlayabilir. (gece veya gündüz ya da vardiya şeklinde) Ancak bu kişiler radyasyonla alakasız dahi olsa örneğin rapor okuma veya USG çekimi gibi işleri anılan 35 saatlik dilim haricinde yapamayacağından fazla mesai uygulanamaz fakat ihtiyaç hissedilmesi durumunda icaba çağrılır icapta bilfiil radyasyonla geçirdiği süre anılan 35 saatten düşülür. Bu çalışan şua izni kullanmalı ve hak ettiği kadar fiili hizmet süresi zammından faydalandırılmalıdır.
Radyoloji uzmanı yukarıda sayılan işlerde fiilen çalışmayıp ancak buralarda üretilen grafilere, filmlere bu alanların dışında bir mekanda raporlama yapıyor ise veya manyetik rezonans çekimi yada raporlaması yahut ultrasonografi çekimi yapıyorsa bu radyoloji uzmanı ek olarak fazla çalışma yapabilir/yaptırılabilir fazla çalışmasında da ancak bu paragrafta sayılan işleri yapabilir. Fakat şua izni kullanamaz ve fiili hizmet süresi zammından faydalanamaz. Sahaya baktığımızda çalışma listelerinde üstte detaylı anlatılan yanlış yer ve görev isimlendirmelerinden dolayı büyük yanlışlık yapılmaktadır. Çalışma listelerinde yer ve görev tanımları radyasyon görevlisi olup olmadığını belirleyecek şekilde düzenlenmelidir

Çalışma listeleri incelendiğinde Radyasyon görevlisi olmayıp o alanda rapor okuma görevi icra ettiği halde Çalışma listelerinde yer ve görev tanımları doğru yapılmadığı için klinik sorumlusu ve başhekim onaylı belge ile mahkeme karşısında ve özlük hakkı olarak kazanım elde etmektedirler.

 MR konusunda ise çekimde çalışsa bile şua izni hakkı yoktur, ancak ekteki çalışma listesinde görülebileceği gibi yanına direkt grafi çalışma alanı usulen eklenerek mahkeme karşısında müktesep hak oluşturulmaktadır.

 Radyoloji uzmanının gece çalışması
Radyolojide çalışanlara gece çalışma yasağı tariflenmemiştir fakat, 6.5.1939 tarih ve 4201 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Radyoloji, Radyom Ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname nin 22. Maddesinde “Hastahanelerde, röntgen ve radyom ile tam müddetle (günde 5 saat) çalışan kimseler, hastahanenin başka işlerinde kullanılamaz. Bunlara gece uykularını ihlal edecek iş verilmemelidir” ifadelerine yer verilmiştir.3153 sayılı kanuna ek 31 madde eklenmeden önce geçerli olan bu madde mesaisi biten kişinin(günde beş saat çalışan) fazla çalışamayacağı ve bu gibi çalışanın çalıştığı yani mesaisini tamamladığı gün içerisinde gece uykularından bahsedilmektedir başka bir mevzuatta gece mesaisi yaptırılamayacağı hükmü de mevcut değildir.
Ayrıca radyoloji uzmanları unvan olarak sayılmış ama bir ayrıcalık verilmemiştir, anılan bu tüzüğün 24. Maddesinde “Bu gibi müesseselerde, her röntgen mütehassısının veya röntgen ve radyom ile iştigal eden kimsenin senede dört hafta muntazaman devamlı tatil yapması mecburidir.” İfadelerinde yer almaktadır.
 Radyoloji uzmanlarının tele radyoloji uygulamasında görev alması;
Mesai olarak düşünülmeyip(uzaktan çalışma mevzuatımızda tanımlanmadığından) tetkik başına hesaplama düşünüldüğünden zaman ve mekan hesaba katılmamalı o nedenle radyasyon görevlisi veya radyasyon görevlisi olmayan kişilerinde bu işi de görev almasının sakıncalı olmayacağı düşünülmektedir.

Radyasyonla Çalışma Alanları

Radyasyon ile çalışmak denildiğinde mevzuatımızda iki alan söz konusu olmaktadır bunlardan birincisi denetimli, ikincisi ise gözetimli alanlardır. Evvela ve öncelikle bir alana radyasyon alanı diyebilmek için maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSv değerini geçme ihtimali olan alan niteliğinde olmalıdır ve bununla birlikte bu alanlar yukarıda zikredildiği şekilde ikiye ayrılmıştır, Denetimli alanlar; daha net ve anlaşılabilir olması için radyolojiden bir örnekle izah edilirse eğer tomografinin çekildiği oda veya direkt grafinin çekildiği oda şeklinde tariflenebilir yada TAEK tarafından ruhsatlanan kısım olarak da çerçeve çizilebilir. Gözetimli alanlar ise; tomografi çekimlerinin yapıldığı yerin hemen yanı yani tomografi çekimi yapılacak hastanın beklediği bitişik koridor, Direkt grafi için grafi odasının bitişiğinde bulunan bekleme koridorudur ancak bu değerler aşağıda verilen mevzuatta da anlatıldığı üzere her hastane için farklı olabilir şöyleki ; az çekim yapılan veya zırhlaması çok iyi yapılan bir ünitenin komuşuluğunda bulunan alan gözetimli alan olmayabilir başka bir deyişle 1 mSv in 1/20 sine dahi ulaşma olasılığı olmayan bir alan ise bu alan radyasyon alanı değildir.

Radyasyon alanları Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde şöyle tariflenmiştir,

Radyasyon alanlarının sınıflandırılması
Madde 15 - Maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSv değerini geçme olasılığı bulunan alanlar radyasyon alanı olarak nitelendirilir ve radyasyon alanları radyasyon düzeylerine göre aşağıdakişekilde sınıflandırılır:
a) Denetimli Alanlar: Radyasyon görevlilerinin giriş ve çıkışlarının özel denetime,çalışmalarının (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) radyasyondan korunma bakımından özelkurallara bağlı olduğu ve görevi gereği radyasyon ile çalışan kişilerin ardışık beş yılın ortalama yıllık doz sınırlarının 3/10’undan fazla radyasyon dozuna maruz kalabilecekleri alanlardır.
Denetimli alanların girişlerinde ve bu alanlarda aşağıda belirtilen radyasyon uyarı levhaları bulunması zorunludur:
1) Radyasyon alanı olduğunu gösteren temel radyasyon simgeleri (Ek-3),
2) Radyasyona maruz kalma tehlikesinin büyüklüğünü ve özelliklerini anlaşılabilir şekilde göstermek üzere gerekli bilgi, simge ve renkleri taşıyan işaretler,
3) Denetimli alanlar içinde radyasyon ve bulaşma tehlikesi bulunan bölgelerde geçirilecek sürenin sınırlandırılması ile koruyucu giysi ve araçlar kullanılması gerekliliğini gösteren uyarı işaretleri.
b) Gözetimli Alanlar: Radyasyon görevlileri için yıllık doz sınırlarının 1/20’sinin aşılma olasılığı olup, 3/10’unun aşılması beklenmeyen, kişisel doz ölçümünü gerektirmeyen fakat çevresel radyasyonun izlenmesini gerektiren alanlardır.
Görüldüğü üzere Radyasyon alanları radyasyon görevlilerinin alabileceği yıllık doz sınırları ile ölçülerek belirlenmiş ve buna göre de kategorize edilmiştir, ancak risksiz bir alan radyasyon alanı olarak belirtilmemiştir.
Diğer taraftan daimi çalışma veya ara sıra çalışma mevzusuna gelindiğinde; radyasyon güvenliği tüzüğünün 2. Maddesinin k fıkrasında ise “ Radyasyon görevlisi, sürekli olarak denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla çalışan kişidir.
Denetimli alanlarda veya radyasyon kaynaklarıyla geçici olarak veya ara sıra çalışan kişiler radyasyon görevlisi sayılmazlar.” İfadelerine yer verilmiştir.
Netice olarak; Radyasyon görevlisi, cihazı kullanan kişi olabileceği gibi yukarıda izah edilen alanlarda çalışan ve yılda 1 mSv radyasyona maruz kalma olasılığı bulunan çalışandır, bu çalışan hizmetli, teknisyen veya hekim yada radyoloji uzmanı olabilir.
Radyoloji uzmanları açıklandığı üzere bu alanların dışında raporlama yapması gerekir, ancak ara sıra radyoloji ünitesindeki denetimli alanlarda bulunan cihazların monitöründen bakılarak verilen hizmet sonucunda radyasyon görevlisi olmayı Radyasyon Güvenliği Tüzüğünün 2 k maddesi olanaklı kılmamaktadır. Başka bir deyişle böyle çalışılsa da ara sıra radyasyona maruz kalmak radyasyon görevlisi olmak için yeterli olmamaktadır.

radyasyon güvenliği yönetmeliği son hali
radyasyon çalışanları yönetmeliği
radyasyon çalışma saatleri
radyasyon uzmanları çalışanları emeklilik
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyonun kullanım alanları nelerdir
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyoloji güvenliği talimatı
radyasyon güvenliği yönetmeliği son hali
radyasyon çalışanları yönetmeliği
radyasyon çalışma saatleri
radyasyon çalışanları emeklilik
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyonun kullanım alanları nelerdir
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyasyon güvenliği talimatı
İLGİLİ ARAMALAR
radyoloji fazla mesai mahkeme kararı
radyoloji teknisyeni nöbet yönetmeliği
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2017
radyoloji çalışma saatleri 2017
radyoloji fazla mesai hesaplama
sağlık bakanlığı radyoloji yönetmeliği
röntgen teknisyeni 5 saat
3153 sayılı radyoloji kanunu
radyoloji fazla mesai hesaplama
radyoloji çalışma saatleri 2018
radyoloji teknisyeni nöbet yönetmeliği
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2018
radyoloji teknikeri çalışma saatleri 2017
sağlık bakanlığı radyoloji yönetmeliği
radyoloji teknikeri fazla mesai ücreti
3153 sayılı radyoloji kanunu
İLGİLİ ARAMALAR
3153 sayılı kanun son hali
3153 sayılı kanun ek 1 maddesi
3153 sayılı kanun tüzüğü
radyoloji, radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında nizamname
3153 sayılı kanun uyarınca çıkarılan radyoloji radyom ve elektrikle tedavi
3153 radyoloji kanunu ve radyasyon güvenliği yönetmeliği
radyoloji çalışma saatleri 2018
992 sayılı kanun
radyasyon güvenliği yönetmeliği 2018
radyasyon güvenliği yönetmeliği 2017
sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyonla çalışma esasları hakkında yönetmelik
radyasyon güvenliği tüzüğü
radyasyon çalışanlarının hakları
radyasyon güvenliği yönetmeliği pdf
sağlık bakanlığı radyasyon çalışanı sağlık raporu ek-1 form
sağlık bakanlığı radyasyon çalışanı sağlık raporu formu
3153 sayılı kanun ek 1 maddesi
3153 sayılı kanun uyarınca çıkarılan radyoloji radyom ve elektrikle tedavi
3153 radyoloji kanunu ve radyasyon güvenliği yönetmeliği
radyoloji, radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında nizamname
3153 sayılı tüzük
3153 sayılı radyoloji radyom ve elektrikle tedavi ve diğer fizyoterapi müesseseleri hakkında kanun
radyoloji çalışma saatleri 2018
radyoloji radyom ve elektrikle tedavi müesseseleri hakkında tüzük pdf

röntgen teknisyeni fiili hizmet zammı hesaplama
fiili hizmet zammı hesaplama programı
32a sigorta ne demek
bayan röntgen teknisyeni
fiili hizmet zammı dilekçe örneği
radyoloji teknikeri emeklilik 2018
röntgen teknisyeni emeklilik yaşı hesaplama
radyasyon çalışanları yönetmeliği
şua izni kaç ayda hak edilir
şua izni ilk 6 ay danıştay
şua izni dilekçe örneği
aday memur şua izni kullanabilir mi
şua izni yargıtay kararı
şua izni 2018
şua izni zamanaşımı
Tesekkurler
  Konuyu düzenle/Sil Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
radyasyon, sağlık

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may post replies
You may not post attachments
You may edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
İşte Sağlık BAKANlarımız steTUSkop Aktüel / Gündem / Haberler 24 06-06-2009 22:31
illa ki sağlık olsun.. bturkuaz Türkiye ve Dünyadan Sağlık Haberleri 11 05-24-2009 01:21
Radyasyon Onkolojisi Tercih Rehberi steTUSkop Tus Rehberi 1 05-14-2009 10:38
Radyasyon Onkolojisi Taban Puanları steTUSkop Tus Rehberi 0 04-12-2009 21:43
Sağlık sistemi sil baştan steTUSkop Aktüel / Gündem / Haberler 0 01-18-2009 14:52


Şu Anki Saat: 14:34


Powered by vBulletin
Copyright © 2000-2009 Jelsoft Enterprises Limited.
www.stetuskop.com